Duitse afnemer overtuigd van milieuvriendelijke houtkap

34

PARAMARIBO, 27 okt – Afnemer Barth & Co heeft zich kunnen overtuigen van de milieuvriendelijke houtkap in het Prof. dr. ir. W.J. van Blommesteinmeer. Een delegatie van het in Duitsland gevestigde bedrijf bevestigde dit tijdens een bezoek aan het stuwmeer in Brokopondo. De kap van het vijftig jaar geleden ondergedompelde bos kan doorgaan. “We nemen al vijf jaar af”, zegt Marko Schulz, woordvoerder van Barth & Co.

In al deze jaren waren er niet echt klachten over de samenwerking met het Surinaamse Brokopondo Watra Wood International, BWWI. “Integendeel, en dit bezoek is alleen maar om te bevestigen dat het koosjer is aan de bron. Je mag geen groene bomen vellen, dat is nu belangrijk in Europa”, zegt Schulze. Bij de houtkap in het meer gaat het om ‘dode’ bomen. Tijdens de aanleg van de waterkrachtcentrale is ruim honderd en dertig duizend vierkante kilometer onder water gezet.

Dat is ongeveer één procent van het Surinaamse grondgebied. Schulze en gezelschap zijn er nu van overtuigd dat er geen ecologische smet kleeft aan hun hout. Het productieproces is volledig nagetrokken. “We werken mee aan milieubescherming, rottend hout is niet goed voor de atmosfeer”, zegt BWWI-manager Guno Chin A Sen. Deze speciale houtkap levert zo’n honderd banen op. De ongeveer dertig duikers voor het onderwaterwerk komen uit Brazilië.

- Advertentie -

34 REACTIES

  1. En wat is het voordeel van/voor su,waarom worden er projecten ondernomen waar buitenlandse arbeiders en niet Su arbeiders nodig zijn.Het ecologie van Su is langzaam aan het verzwakken door zulke stappen die onverantwoord zijn ,stoppen met zulke acties ,en een ander natuur beleid vormen,om het ecologies systeem in balans te houden,,,,Gino chin a sen moet geen dieven rol gaan spelen,maar er beter over na denken wat hij in Su doet ,,en ophouden het bos te vernietigen.

  2. Ik denk dat de Duitse onderneming ook gebonden is aan haar nationale mulieuwetgeving inzake houtkap. Daarmee maken de duitsers geen grappen. Het zijn geen Indonesiers Brazilianen of Chinezen. Ik vind wel dat het niet alleen aan de ondernemer ligt om de aktiviteiten van haar leverencier op mulieuvriendelijkheid te toetsen, maar ook de overheid.

  3. Bomen onderwater zorgt ervoor dat het waterpeil in balans gehouden word en dat er geen overstromingen plaats vinden.
    Als men die onderwater bomen(natuur) gaat kappen ,kan er op bepaalde plekken in het binnenland overstromingen plaats vinden,,,dat is trouwens al voor gekomen.
    Het natuur van Su zou beter onderzocht moeten worden wat betreft negatieve effecten als er een stap tot bepaalde handelingen in de natuur gedaan zou worden .

  4. het is juist veilig bevaren als die bomen worden weggehaald!

    wat de duikers gaan doen is afdalen naar begin van de stam, afzagen en afvoeren!!

    het levert dan direkt niet alleen een economische rendement op, in de toekomst, ..> indien boomvrij < veel recreatie bootplezier!!

    sra mi gudu…geen overstroming,…maar een toestroming van toeristen 🙂

  5. @SRA

    Inderdaad; wat is het gevolg van onderwater-kap op lange termijn?

    Ik kan me voorstellen dat de bomen het precaire ecosysteem in stand houden en dat de kap er van onvoorziene gevolgen kan hebben.

    Het water gaat anders stromen, er kan erosie van de bodem optreden, vaargeulen kunnen “verplaatst” worden door sedimenten / afzetting, etc…

    Op zich is het mooi dat dit een bron van inkomsten kan zijn (al lijkt het geld vooral naar het buitenland te vloeien, Duitsland, Europa, Brazilië) – maar de gevolgen van kap in een stuwmeer lijken me toch ook wel van belang.

    Straks neemt bv. de druk op de damwand toe, doordat er meer stroming / minder afremming van het water is- en wat dan…

  6. @PASEW

    De touristen (die ik ken) gingen juist naar het stuwmeer om het surrealistische beeld van de boomtoppen die vlak boven het water uitsteken;

    Haal je de bomen weg, dan haal je een toeristische trekpleister weg…

    Over een stuwmeer varen, kan overal ter wereld… maar een stuwmeer met de bomen er nog in, is (redelijk) uniek.

  7. Is een mooie droom voor tijdelijk,,,pasew,gaat jij die achter gebleven rommel dan opruimen of als er natuur rampen plaats vinden een oplossing voor vinden ,,,,,,nou ,ik denk het niet,,,no tak low sanie.

  8. wat dachten jullie van de Goslar opruimen? Voor mij is dat troep dat in de weg staat, voor sommigen is dat een toeristische trekpleister. Ik moet zeggen dat die mensen wel een rare kijk hebben op toerische attracties. Die bomen in het van Blommensteinstuwmeer vind ik ook een raar gezicht. Ze zijn een obstakel. Het is niet voor niets een verdronken landschap, opruimen die troep, waardoor het meer een mooier aanzien krijgt.

  9. sra en Bakrabasi, meer dan 50 jaar geleden heeft men een stuwmeer doen ontstaan, het bos dat daar groeide is verdronken, de bomen zijn dood. Al die tijd deed men niets met de bomen. Totdat meneer Lieuw On (nu wijlen) zag dat men in Brazilië dood hout uit stuwmeren won. Dat was ook een goed idee voor Suriname waar de bomen maar stonden te rotten in het meer (wat overigens heel lang zou duren). In het meer heb je niet veel stroming (het is geen rivier) de dode bomen hebben hooguit invloed op de golfslag, maar dat zal wel niet van veel invloed zijn. Dat men Brazilianen heeft ingevoerd om de bomen onder water te kappen en geen Surinamers inzet, komt omdat Surinamers deze techniek, die in Brazilië is ontwikkeld (nog) niet beheersen, om snel aan de slag te kunnen gaan haalde men de Brazilianen dus, daar is op zich niets mis mee, als we een brug of een dijk willen bouwen leiden we ook niet eerst Surinamers op, maar laten b.v. Nederlanders dat tegen betaling voor ons doen.

    Op zich ben ik niet tegen het benutten van de toch al dode bomen uit het meer, maar om deze vorm van houtkap nu milieuvriendelijk te noemen gaat mij een beetje te ver, hoe je het ook draait of keert, men heeft eerst een prachtig tropisch regenbos door verdrinking gedood, dat is niet milieuvriendelijk, ik zou zelfs durven beweren dat het zeer milieuonvriendelijk is, het hele oorspronkelijke ecosysteem is namelijk kapot gemaakt, alle bomen zijn gedood en de dieren die niet direct verdronken zijn, konden zich elders niet handhaven, ondanks dat men vanwege p.r. redenen met veel poeha dieren ging redden uit het meer. Als de redenering klopte dan kunnen we in de toekomst het hele Surinaamse grondgebied eerst onder water zetten en alle bos verzuipen en het hout daarna “milieuvriendelijk” gaan oogsten.

  10. Kunnen Surinamers niets anders dan problemen maken die er niet zijn. Stuwmeren en rivierbodems (siberie) worden wereldwijd ontdaan van het aanwezige zeer hoogwaardige hout. Wees blij dat er een Surinaamse onderneming is die hier (op zeer beperkte schaal/ zonder robots) iets mee doet en wereldwijd afnemers vindt en deze enthousiast maakt voor zijn product.

    Let wel het is dood hout en het heeft geen enkele invloed op de dam, het toerisme, milieu of overstromingen. Het lost zelfs een problemen op met betrekking tot bevaarbaarheid en ontwikkeling van het achterland.

    Dat er 30 braziliaanse duikers op 100 medewerkers actief zijn is jammer maar ongetwijfeld het gevolg dat ze in Suriname niet beschikbaar zijn en er geen middelen zijn voor mechanisatie of robotisering. In west Afrika haalt 1 Canadees met zijn ponton meer hout uit een Stuwmeer boven dan deze 30 duikers.

    Het artikel is positief voor Suriname en de reacties zijn in hoofdlijn negatief. Ga wat anders doen dan alleen maar problemen verzinnen SRA en co. Bedenk eens een oplossing.

    Ik weet uit ervaring hoe moeilijk de weg naar een oplossingen in Suriname is. Dat ligt niet alleen aan de regeringen het ligt ook aan de houding van mensen (altijd is er weer een complot dat van A tot Z doordacht wordt).

    Ook het winnen van hout uit het Brokopondo meer is door mijn gedachten gegaan als een kans tot Succes. Het is mij niet gelukt, maar ik wens meneer Guno Chin A Sen heel veel succes met zijn onderneming. Hij creëert voor 70 Surinamers werk en brengt een goed product op de markt.

  11. Eerts sra:

    “”Bomen onderwater zorgt ervoor dat het waterpeil in balans gehouden word en dat er geen overstromingen plaats vinden””

    Waar haal je die onzin vandaan. Hoe hou je het waterpeil “in balans”? Weet je zelf wel wat je daarmee bedoelt? Bedoel je op de juiste hoogte?

    De verandering in hoogte = toestroom -(uitstroom + verdamping + lekkage in de bodem)

    “”Als men die onderwater bomen(natuur) gaat kappen ,kan er op bepaalde plekken in het binnenland overstromingen plaats vinden,,,dat is trouwens al voor gekomen.””

    Er waren al overstromingen in het binneland voordat er een stuwmeer was. Kan je uitleggen hoe het één het andere veroorzaakt?

    “”Het natuur van Su zou beter onderzocht moeten worden wat betreft negatieve effecten als er een stap tot bepaalde handelingen in de natuur gedaan zou worden.””

    het laatste ben ik met je eens. Totdan moet je liever geen onzin uitkramen. We weten niet altijd hoe het zit, maar we weten in ieder geval dat het niet zo werkt als jij verkondigt.

    Waarop heb je je tijd in Nederland niet gebruikt om wat bij te leren? Doe het alsnog nu je er toch nog bent. Je blijft nonsens uitkramen.

    “”Inderdaad; wat is het gevolg van onderwater-kap op lange termijn?””

    Voor zover wij weten heeft het nauwelijks nadelen, De kleine en jonge visen zullen wat minder schuilplaatsen hebben en de vogels zijn hun stoelen kwijt. 😉

    “”Ik kan me voorstellen dat de bomen het precaire ecosysteem in stand houden en dat de kap er van onvoorziene gevolgen kan hebben.””

    De bouw van de stuwdam heeft het ecosysteem verstoord. Er is toen een nieuw systeem daar ontstaan. Waarschijnlijk zal het het leven van de waterdieren wat beinvloeden.

    “”Het water gaat anders stromen, er kan erosie van de bodem optreden, vaargeulen kunnen “verplaatst” worden door sedimenten / afzetting, etc…””

    Veel anders zal het water niet gaan stromen. De enige echte vaargeul is waar de oude rivier lag. Voor de rest is het laveren tussen de eilandjes en bomen. Die paar verdwenen bomen zullen geen nieuwe vaargeulen laten ontstaan. Met de erosie zal het wel meevallen, de wortels blijven in de grond. Sediment en afzetting is in dit geval hetzelfde.

    “”Straks neemt bv. de druk op de damwand toe, doordat er meer stroming / minder afremming van het water is- en wat dan… “”

    De druk op de damwand zal niet (meetbaar) toenemen.

    De statische druk wordt als volgt berekend:

    P = ρ . g . h (P is de druk; ρ de dichtheid van -in dit geval – water; g = de valversnelling (ongeveer 9,81 m/s2)en h = de hoogte ) De statische druk neemt dus eigenlijk lineair toe met de hoogte. By the way: deze formule krijg/kreeg je reeds in de derde klas mulo. De dynamische druk is afhankelijk van o.a. de stroomsnelheid. Die is in dit geval vrij klein ten opzichte van de statische druk.

    Bij de bouw van de dam zijn de bomen als remmende factor bovendien niet meegenomen in de berekeningen (men wist dat ze niet eeuwig zouden blijven staan, ze rotten namelijk (voor degenen die dat niet wisten, de ingenieurs die het uitgerekend hebben weten wel dat bomen rotten)

    Dus wat dan als de bomen weg zijn? Dan niks. Suriname krijgt er geld voor. Het enige is dat die boef van een Chin A Sen (een Bouta-man overigens, die veel krijgt van de NDP) er waarschijnlijk mee naar het buitenland gaat.

    De dode bomen zijn een gevaar en hebben al voor veel ernstige en zelfs dodelijke ongelukken gezorgd.

    Je bent verstandig wanneer je praat over dingen waar je weet van hebt en je je mond dichthoud bij dingen waar je geen weet van hebt. In alle andere gevallen ben je onverstandig.

    Gaan jullie eens op het stuwmeer varen en blijf er een paar dagen slapen. Praat niet alleen vanuit je pc ergens in Nederland.

  12. Henkes heeft het artikel niet goed gelezen. De Duitsers redeneren zo: Waarom levende bomen in het regenwoud kappen, als we dode bomen ergens anders vandaar kunnen halen. Dat noemen de Duitsers en ik milieu vriendelijk. Goed lezen Henkes.

  13. Henkes, de Duitsers zeggen niet dat je het land eest moet laten verdrinken.Ik weet zeker dat ze het betreuren wat er gebeurd is, maar gedane zaken nemen geen keer. Dus redeneren ze zoals in bovenstaand artikel te lezen is. Dat vind ik een heel goed idee van de Duitsers.

  14. @MIDETE

    “Gaan jullie eens op het stuwmeer varen en blijf er een paar dagen slapen. Praat niet alleen vanuit je pc ergens in Nederland.”

    FYI : Ik ben één van de iniatiefnemers van Kwana-eiland… ik heb jaren in het stuwmeer gewoond.

  15. Midete
    Jou reactie van 27-10-2012
    Mijn antwoord:::Jou theoretische opbouw is vanuit speculaties gegrond en niet vanuit een praktische realistische inzicht,,of ken jij het verschil niet ,alles wat in de natuur ondernomen word , een tegen effect heeft ,hoe meer men natuurlijke middelen uitbuit ,hoe groter de mogelijkheid tot rampen ,,nogmaals,en ik hoop dat jou geschoolde verstand dit kan begrijpen,,,,de natuur is geen handels bron ,als er met de natuur op een niet natuurlijke manier omgegaan word ,zullen er rampen plaats vinden die eerst klein beginnen ,en naarmate men met die onnatuurlijke praktijken doorgaan ,hoe groter die rampen.
    ,,maar laat jou niet door verblinde dwaasheid leiden om stappen te ondernemen die op korte en lange termijn negatieve gevolgen voor volk en land zal hebben.

  16. sra mi gudu jij hebt gelijk!!

    ik zie nu al koken en borrelen het stuwmeer & de toekoenarie’s ” op de vlucht ” 🙂

  17. Beste mensen waarom maken jullie je zo druk over die houtkap daar in Suriname, laat, ze ze weten het beter,
    het oerwoud is al naar de sodemieter, het gaat nog erger worden ik wil de zaak daar zien over 20 jaar, het is dan zootje van heb je me zo. Het gaat alleen maar om geld meer niet laat ze. Al het gif in de wateren, de natuur, alles gaat kapot, jammer heel jammer. Wij kunnen alleen maar toekijken en wat zeggen meer niet, niet druk maken.

  18. Ethel, als jij goed gelezen had, had je ook gezien dat ik het kappen van de reeds dode bomen ook een goed idee vind. Maar als je eerst een bestaand ecosysteem, in dit geval een tropisch regenbos, vernietigt en daarna zegt dat je door het kappen van de dode bomen het tropisch regenbos beschermt klopt de redenering niet. Dit doet me denken aan een mop die ik eens hoorde: een boer had twee kippen waar hij zielsveel van hield, hij deed er alles aan om ze gezond te houden, een kip werd echter ziek, na een paar dagen was die zieke kip weer beter en men vroeg die boer wat hij gedaan had om die zieke kip weer gezond te krijgen. Ons boertje zei: “ik heb de gezonde kip geslacht en heb daarvan een krachtige kippensoep gekookt en aan die zieke kip gegeven en dat heeft geholpen zoals je ziet”. Die Duitser had helemaal niet naar Suriname hoeven komen om zich ervan te overtuigen dat er geen schade wordt toegebracht aan het tropisch regenbos, dat bos bestaat al lang niet meer, het is dood, het ligt op de bodem van het meer en de bomen die nog niet zijn verrot worden gekapt, niets meer of minder.

  19. Ik twijfel er absoluut niet aan dat er voor honderden miljoenen of miljarden aan hout in het stuwmeer ligt, zomaar voor het oprapen en weinig tot geen schade voor het milieu, i.t.t. wat sommigen beweren.

    Kunnen er geen surinaamse mensen opgeleid worden en gespecialiseerd materiaal aangeschaft worden, evt op afbetaling,om zelf dit werk te kunnen klaren, het geld zal zich zeer zeker gaan terugverdienen….

    Ooit heb ik van iemand gehoord dat er geen ontwikkelingen plaatsvinden in het binnenland en daarom de lokale bevolking achterblijven tov stadsmensen. Dit is een van de redenen waarom. Buitenlanders moeten alles komen klaren in het binnenland en gaan met de rijkdom ervandoor.

    Surinamers denk hier eens over na wat ik gezegd heb en trek je conclusies…

  20. sra: De ramp is geschied toen dat gebied onder water werd gezet. Dat was pas een ecologische ramp.

    Het kappen van bomen kan de zaak niet verergeren.

    Ter vergelijking: Als het huis al verbrand is, kan je de houtskool die is ontstaan rustig gebruiken om te barbecue-en. (als het niet vergiftigd is ondertussen).

    Je kan jarenlang consequent wetenschappelijk onderzoek (niet van mij uiteraard) nauwelijks “theoretische opbouw” noemen (Hoewel, jij natuurlijk wel. Bij jou is alles mogelijk).

    Kan jij iets theoretisch ontdekken aan de onderstaand zin?

    De verandering in hoogte = toestroom -(uitstroom + verdamping + lekkage in de bodem). (het is eigenlijk ietsje complexer)

    Elk achtereinde van een ezel snapt dat er evenveel ingaat als er uit gaat. Dat water moet ergens vandaan komen en ergens naar toe gaan.

    Uiteraard moet er omzichtig met de natuur worden omgegaan, alleen al uit respect voor de dieren en planten.

    Als ik zo naar je betoog luister sra, zouden we nog in pangi’s langs de rivier moeten wonen zonder elektriciteit en stromend water en ons voortbewegen over water met een kroejara of een pyaka voortgedreven door handkracht via een pari.

    Wat doe je nog op internet? Je vervuilt de natuur. Waarom heb je dubbelglas in Nederland en stook je tegen de kou? Draag liever een berenvel. Ben je naar Nederland gezwommen? NEE?? Waarom niet?? Pak je de auto of de trein of loop je overal naar toe (ook een fiets produceren veroorzaakt milieuvervuiling. Eet je rundvlees en drink je melk en yoghurt? ECHT?? STOPPEN!! Een koe vervuilt per jaar evenveel als zes auto’s.

    @ BakraBasi:

    Mijn petje af dan. Maar wees gerust. Het onderwater leven zal er wat last van hebben, that’s it.

    De stuwdam zelf zal geen problemen ondervinden. Als je daar gewoond hebt, zul je kunnen beamen dat die bomen levensgevaarlijk zijn. Ik heb liever dat er meer eilandjes komen, met een goede vegetatie. Desnoods kunstmatige. Voor een stuwdam heb je niet veel water nodig, maar een groot hoogteverschil. Meer eilandjes en minder water zouden voor de energievoorziening niets uitmaken. Er zal dan ook meer woonoppervlakte zijn, ook voor het (binnen- en buitenlandstoerisme zou dat goed zijn.

    @ henkes: Officieel zijn de Duitsers komen kijken of het hout echt van dode bomen komt. Dan heeft het dus wel zin.

    Het zal me echter niet verwonderen dat een paar Duitsers een gratis vakantie-uitstapje wilden maken naar een land dat ze nog nooit hadden gezien. Ze hadden namelijk ook op andere manieren kunnen achterhalen dat het hout echt uit het water komt.

  21. @ Paagal: zo denk ik er ook over. Leer die djoeka’s duiken (ik bedoel het niet oneerbiedig). Maar honderden miljoenen of miljarden zitten er jammergenoeg niet.

  22. Heeft geen zin om zorgen te maken over wat dode bomen.Toen het gebied onder water begon te raken,heeft men geprobeerd door operatie Gwamba zo veel mogelijk dieren te redden die strandden op de eilandjes.
    Zorgen moet men maken over de kaal kap van de chinezen in het achter land.Straks als men tot ontginning van de grondstoffen op grote schaal overgaat,zullen er veel bomen sneuvelen.Daardoor getuigt het niet van vooruit ziendheid om bomen te kappen.Daarvoor is Sur.niet groot genoeg.

    Cobie.

  23. Ethel, ik wist niet dat jij de Duitsers en hun beweegredenen persoonlijk kende. Heel knap dat jij de Duitsers snapt, ik snap als Surinamer de Surinamers niet eens.

  24. VRAAG NAAR SURINAAMS WALABAHOUT GROEIT.

    @sra (Judeska) mi gudu: Heb je een nieuwe vloer nodig?
    Een Walabahouten vloer is aan te bevelen.
    Echt prima hardhout.
    Je krijgt er geen spijker doorheen.
    Dus je zal gebruik moeten maken van een boormachine.
    En deze is op een natuurlijke wijze geimpregneerd in het Stuwmeer. Dus geen chemisch troep toegevoegd.
    Ook voor je buitengevel is Walabahout aan te bevelen mi gudu sra (Judeska).
    Maak flink gebruik van een goed Surinaams produkt.
    En nog wat (sra).
    Ik heb je naam reeds doorgegeven aan de bedrijfsleider. Want ze zijn nog steeds op zoek naar enkele “duikers”.
    En zo’n kans moet mijn gudu sra (Judeska) met beide handen grijpen.

  25. Midete
    Jou reactie,28-10-2012 20:54 uur

    Mijn antwoord ,:Nog steeds vind ik jou theoretische redenering geen waarde hebben en jou uitspraken over mijn mening over het boven vermelde nieuws niet begrepen hebt .

    In jou uitleg zeg jij zelf ,dat er omzichtig met de natuur omgegaan zou moeten worden,,dus als jij mijn berichten goed gelezen had ,zou jij begrijpen waar ik het over hebt.

    Een kind die verstand aangeleerd zou moeten worden zou mijn simpele menig begrijpen,,en waarom,jij niet ?

  26. Fer.e
    Kom zelf on Su en steek een potje uit,,jij met al die wetenschap zou een blaffende hulp voor Su zijn.

  27. Ik probeer je uit te leggen dat mijn redenering niet theoretisch is, maar bij jou werkt niets.

    Ik snap best wel dat je er stomme opmerkingen bijplaatst en er niet inhoudelijk op ingaat.

    Je kunt namelijk niet inhoudelijk reageren omdat je niet weet waar je het over hebt. Beetje vaag doen, prima. Maar echt iets zinnigs? Ho maar.

    Je zin: “”Een kind die verstand aangeleerd zou moeten worden zou mijn simpele menig begrijpen,,en waarom,jij niet ?””, toont al aan dat jou als kind geen “” verstand aangeleerd is””. Trouwens niet alleen als kind niet, ook als volwassene niet.

  28. @ sra: Ga zelf naar Suriname. Zo lang zit je in Holland. Je kan daar heel makkelijk studeren. Toch weet je nog geen moer, niet eens behoorlijk Nederlands schrijven. Dat is trouwens niet het ergste. Als je met slecht Nederlands een goede gedacht zou kunnen opschrijven, was ik ook al blij. Maar ook dat lukt je niet.

  29. Arme ,Midete

    Zielepoot,,jou uitleg is verwarrend,heb jij goed gelezen wat sra uitleg van het nieuws is,en jou aanval naar hem toe lijkt uit jaloerse beweging.
    Ik kan goed begrijpen wat sra aan het uitleggen is,en heb positieve inbreng van zijn kant ondervonden,wat betreft Su.
    Vergelijking met jou ,weergeeft jou uitspraken,negatieve impulsen die het slechte manier van denken stimuleer.
    Laat jou persoonlijke oordeel voor jou zelf,en respecteer een ander zijn mening.

    Sra,wij zijn het met jou eens.

  30. @ faja: jij idioot. Denk je dat ik niet door heb wat er hier aan de hand is? De schrijftrant zegt me voldoende, DOMME LAFAARD.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.