Een gevoelig archiefdossier over de staatsgreep in Suriname van 1980 wordt alsnog toegankelijk voor het publiek. Het gaat om stukken uit het archief van de Nederlandse Tweede Kamer die betrekking hebben op de militaire missie in Suriname en de vraag of Nederland, via kolonel Hans Valk, betrokken was bij de coup van 25 februari 1980.
Opvallend is dat het dossier formeel tot 2060 beperkt openbaar was. Toch heeft de griffier van de Tweede Kamer nu besloten dat iedereen die daarom vraagt, inzage moet kunnen krijgen in het betreffende inventarisnummer bij het Nationaal Archief.
De stukken draaien om bijlagen bij een rapport uit 1984 over de Nederlandse militaire missie in Suriname. Dat rapport zelf was al volledig openbaar, maar de bijlagen bleven jarenlang moeilijk toegankelijk. Juist die stukken zijn gevoelig, omdat ze raken aan een van de meest besproken vragen uit de moderne Surinaamse geschiedenis: welke rol speelde Nederland rond de machtsovername door militairen onder leiding van Desi Bouterse?
De beperking op de openbaarheid werd in 2011 ingesteld, maar volgens de toelichting werd daarvoor destijds geen nadere motivatie gegeven. Daarover is in de loop der jaren discussie blijven bestaan, mede omdat ook andere Suriname-dossiers onderwerp waren van politieke en maatschappelijke druk om meer openheid te geven.
Historica Ellen de Vries deed eerder onderzoek naar kolonel Hans Valk en de coup in Suriname. Zij kreeg in 2019 geen toestemming om het dossier in te zien, maar trof vergelijkbare bijlagen later aan in het archief van de overleden journalist Gerard van Westerloo. Die stukken nam zij vervolgens op in haar boek over Valk en de staatsgreep.
Na eigen inzage concludeerde de Tweede Kamer dat de inhoud van het dossier vrijwel gelijk is aan de al gepubliceerde bijlagen. Ook werd vastgesteld dat het naar huidige inzichten niet langer nodig is om het dossier beperkt openbaar te houden.
Helemaal opheffen kan de beperking juridisch nog niet. Dat kan pas onder de nieuwe Archiefwet, die op 1 januari 2027 van kracht wordt. Tot die tijd blijft de beperking formeel bestaan, maar bezoekers kunnen het dossier wel zonder tussenkomst van de Tweede Kamer opvragen bij het Nationaal Archief.
Met het besluit wil de Tweede Kamer bijdragen aan meer openheid over de Suriname-dossiers uit de periode 1975–1985. Daarmee krijgt het publiek alsnog gemakkelijker toegang tot stukken die jarenlang achter gesloten archiefdeuren bleven.
