[INGEZONDEN] – Overal ter wereld worden verkiezingen georganiseerd met één fundamenteel doel: de stemmen van burgers op een eerlijke manier om te zetten in politieke vertegenwoordiging. Toch is de manier waarop stemmen in zetels worden vertaald zelden neutraal of vanzelfsprekend. Er bestaan verschillende rekenmodellen, elk met eigen effecten op de machtsverhoudingen tussen grote en kleine partijen.
Verschillende rekenmodellen wereldwijd
De meest gebruikte methoden zijn:
- Methode van D’Hondt – een systeem van grootste gemiddelden waarbij partijen hun stemmenaantallen delen door 1, 2, 3 enzovoort. Het bevoordeelt grotere partijen licht en is populair in onder andere Spanje, België en Suriname.
- Methode van Sainte-Laguë – ook een grootste gemiddeldenmethode, maar met delers 1, 3, 5 enz., waardoor kleinere partijen meer kans maken op zetels.
- Hare-kiesdeler – een evenredigheidssysteem waarbij stemmen gedeeld worden door het aantal zetels en de restzetels gaan naar partijen met de grootste overschotten (grootste restanten methode). Dit model geldt als eerlijker tegenover kleinere partijen en wordt onder meer in Ierland en Nieuw-Zeeland toegepast.
De verkiezingen in Suriname en het D’Hondt-model
Bij de laatstgehouden verkiezingen in Suriname is de zetelverdeling uitgevoerd volgens het D’Hondt-model, zoals vastgelegd in artikel 131 van de Kiesregeling. Deze methode verdeelt zetels op basis van de grootste gemiddelden en geeft daardoor een systematisch voordeel aan grotere politieke organisaties.
Hoewel dit systeem wereldwijd wordt toegepast – juist omdat het coalitievorming en politieke stabiliteit bevordert – leidt het in de praktijk vaak tot een onevenwichtige en niet rechtvaardige vertegenwoordiging van kleinere partijen. Zo kan een partij met relatief veel stemmen toch naast een zetel grijpen, enkel omdat het rekenmodel grotere blokken voortrekt.
Wat als het Hare-model was toegepast?
Bij de toepassing van het Hare-kiesdeler-model wordt het aantal stemmen gedeeld door het totale aantal beschikbare zetels, waarna de resterende zetels worden toegekend op basis van de grootste overschotten.
De Hare-kiesdeler is een methode om zetels toe te wijzen bij evenredige vertegenwoordiging.
Ze wordt gerekend op basis van het principe: Eén kiesdeler = totaal aantal geldige stemmen gedeeld door het aantal te verdelen zetels.
De methode bestaat uit twee stappen:
Stap 1 ) Volle zetels toewijzen (iedere partij krijgt zoveel zetels als het aantal keren dat hun stemmen de kiesdeler bevat).
Stap 2 )Overblijvende zetels verdelen op basis van grootste reststemmen (de stemmen die na stap 1 ‘over’ zijn).
Als dit model op de Surinaamse verkiezingsuitslag van 2025 was toegepast, zou de uitkomst eerlijker zijn geweest voor de kleinere partijen. Concreet had de partij Alternatief 2020 (A20) in dat scenario de laatste zetel gekregen, en niet de VHP.
Deze situatie toont pijnlijk aan hoe een technisch rekenmodel in de praktijk grote politieke gevolgen heeft. Wat ogenschijnlijk een neutraal instrument lijkt, bepaalt in feite wie de volksvertegenwoordiging binnentreedt en wie niet.
Kiesmodel en rekenmodel moeten samen veranderen
De discussie over de herziening van het kiesstelsel in Suriname richt zich vaak op de indeling van de districten en de verhouding van stemmen per zetel. Maar een échte hervorming kan niet zonder ook het rekenmodel zelf te wijzigen. Alleen door een rechtvaardiger en evenrediger methode zoals het Hare-model te introduceren, wordt elke stem werkelijk gelijkwaardig gewaardeerd.
Vanuit mijn positie als burgervan Suriname zal ik mij blijven inzetten voor een rechtvaardig kiesstelsel.
Zolang dat niet gebeurt, zullen partijen als in dit geval A20 altijd achtergesteld blijven in het voordeel van grotere blokken zoals bij de onlangs gehouden verkiezingen van 25 mei 2025 – niet omdat de kiezer dat wilde, maar omdat het rekenmodel dat oplegt.
J.REYME
Voorzitter
St OEPS(Opinie Enquête en Peilingen Suriname)
Zwaar aan de drank en drugs deze pseudo pastoor. Je had nog harder tot God moeten bidden dan had jouw partij die extra zetel wel gekregen.
Rapporteer een reactie
Stichting OEPSIE 😛
Ik probeer zo min mogelijk te reageren, maar vaak genoeg ligt de oplossing voor hun neus en ze zien het niet.
Begin uit te zoeken wat er met die 100.000 plus stembiljetten is gebeurt.
Daar ligt de winst voor de kleintjes.
Het is belachelijk dat mensen met nauwelijks 195 stemmen nu minister zijn.
Zoek en gij zult vinden.
Rapporteer een reactie
Ja waarom ook niet laten we achteraf nog even de methode aanpassen.
Het was van te voren toch de wet geregeld welke methode toegepast zou worden? Het heeft geen zin om achteraf huilie huilie te doen.
Jullie zijn nu zelf aan zet, zie maar dat wet aangepast wordt.
Rapporteer een reactie
Het is zoals het is en zo simpel is het!!!
Rapporteer een reactie
Vraagje; als je bijvoorbeeld 6000 stemmen nodig hebt voor een zetel en een partij heeft in totaal maar 5999 stemmen.
Krijg die partij dan vanwege rest stemmen een zetel??
Terwijl die de nodige 6000 niet heeft gehaalt?
Laten we de wetten bijvoorbaat vast stellen zodat we weten waarmee we rekening moeten houden.
Ik denk dat meerdere met mij zo prijzen zijn misgelopen.
Prijs uitreiking om 12 uur op dat moment ben ik nr 1 dus men verschuift de tijd zodat een ander ( blanke ) een hogere score kan hebben als ik.
Met bingo spelen, de laatste ronde winnaar krijgt een tv.
Ik bleek de laatste rongde te hebben gewonnen en men heeft me tocht een ballon laten door prikken en de prijs die er uit kwam gegeven.
Normen van miss world werden bepaalt aan de hand van de blanke kenmerken en ga zo maar door.
Ondanks het geen wet in Suriname is telt het recht van de sterkste.
Men zegt weleens; bij God en in Suriname kan alles.
Als de wetten niet bijvoorbaat vast staan dan kunnen we van alles achteraf roepen.
Hadden we een ander wet gebruikt voor de afgelopen verkiezingen in Suriname dan zou je anderen hebben die zouden zeggen dat als we die andere wet gebruikt hadden dan had VHP een zetel meer gekregen.
Laten we ons houden aan de wet die we bijvoorbaat aangeven want anders komen we nooit uit.
Er is altijd een anderland waar men het anders doet.
Ik vind het erg dat in mijn ogen een partij met criminelen gewonnen heeft maar ze hebben gewonnen volgens de geldige normen dus dien ik me aan te houden.
Rapporteer een reactie
Ik dacht dat Reyme de logica zou volgen dat God dit zo heeft voorbestemd. Zoals 5 jaar VHP was voorbestemd om het volk een lesje te leren. Toch Reyme en Meye?
Rapporteer een reactie
Het verbaasd mij en ook weer niet, dat de twee grootste partijen nog niet eens het fatsoen hebben kunnen opbrengen om onderlinge geschillen op te kunnen lossen. De een na grootste partij met zijn kiezers worden respectloos aan de kant geschoven, alsof al die mensen er niet toe doen. Deze president moet ons land en volk vertegenwoordigen, maar voor mij deugt deze president bij voorbaat al niet. Ze heeft duidelijk al een standpunt tegen een bepaalde groep van de bevolking ingenomen. Ik heb totaal geen vertrouwen in deze samenstelling en nu zullen ze wel gaan vechten wie het meeste uit de olie kan binnenslepen. Maar het volk heeft gekozen dus ze mogen straks niet gaan klagen.
Rapporteer een reactie
Waar was je in 2020 toen de tweede grootste partij opzij werd gezet door Chan? Geef me een brick hoor.
Rapporteer een reactie
ik snap er niet veel van
misschien kan rob het ons middels enkele voorbeelden uitleggen. hij als wiskundige als econoom en weet ik veel wat nog meer moet toch in staat zijn ons dit piekfijn uit te leggen
ik wil graag uitleg hebben over het gehanteerde model en waarom dat rechtvaardiger is.
Is rechtvaardigheid niet iets dat subjectief is.
De inzender van dit artikel ratelt maar wat over de drie modellen, trekt een conclusie maar alles daar tussen laat hij weg.
Een zeer slecht stuk. Help Rob help ons met je expertise
Rapporteer een reactie
Jammer geen uitleg
misschien is hij cijfermateriaal aan het verzamelen om het straks uit te leggen. Ik wacht af baja
Rapporteer een reactie
joost
Opnieuw de kenmerken van een derde rang wereld land een zooitje zelf goed tellen kunnen ze niet
Wie begint daar een winkel in telramen zoals op de kleuterschool !!!
Rapporteer een reactie