Home Columns Laatste opdracht

Laatste opdracht

9

Door Iwan Brave – Niet lang nadat ik in 1996 naar Suriname was geremigreerd, werd ik gegrepen door het nieuws over de dood van acteur Gerard Thoolen. Ik had niets persoonlijks met Thoolen. Maar door zijn dood bleek Nederland voor mij ineens een boom waarvan de bladeren alleen nog maar konden af vallen. Door de afstand kon ik niet meer kennis nemen van nieuwe loten. Nu ik weer bijna twee jaar geleden ben teruggekeerd, ervaar ik datzelfde machteloze gevoel met Suriname. Twee weken geleden las ik op het Internet: ‘Grote belangstelling bij afscheid Nico Waagmeester.’ Dat kwam als een dubbele schok. Ik nam niet alleen kennis van zijn overlijden, Waagmeester bleek ook al te zijn verstrooid als as.

Waagmeester was een van mijn allereerste ontmoetingen in het Surinaamse maatschappelijk veld. Met zijn karakteristieke verschijning leek hij op de enige overgeblevene van de Drie Musketiers. Hij was ook net zo strijdlustig als een musketier als het ging om ontplooien van initiatieven en mensen enthousiasmeren het voortouw te nemen, in plaats van blijven klagen langs de zijlijn. Waagmeester mocht dan wel een vijftiger zijn maar hij stroomde over van energie. De man draaide dagelijks tot in de late uurtjes op volle toeren alsof Suriname geheel niet in de tropen lag. En als je dan zag bij hoeveel stichtingen, organisaties en instellingen hij ook nog actief betrokken was, dan vroeg je je echt in gemoede af: ‘waar haalt hij al die tijd en energie vandaan?’

Ik heb Waagmeester leren kennen ten tijde van de oprichting van Stichting Schoon Suriname. Ondanks zijn hoofddoel van samenbundeling maakte zijn ongekend hoge tempo van hem toch ook de eenzame pionier. Waagmeester wist zijn ideeën eveneens tomeloos te spuien op papier en vulde daarmee talloze kolommen in periodieken en dagbladen. Waagmeester dacht nu eenmaal niet in termen van ‘concept’ of ‘draft’. Hierdoor kon ook het vertekende beeld ontstaan dat een organisatie of initiatief (waarbij hij betrokken was) op rolletjes liep, terwijl in werkelijkheid nauwelijks schot in de zaak zat. En als er kritiek op hem te leveren was, dan was het wel dat hij door zijn ideeënstroom en enthousiasme soms zo vaag uit de bocht kon komen, dat je je afvroeg: ‘Nico, kan je het zelf nog wel volgen?’ Zo had hij over uiteenlopende nationale, regionale, mondiale en religieuze vraagstukken een visie. En wel op basis van documentkennis, belezenheid én bevlogenheid.

In het huidige postdictatoriale Suriname is weer sprake van een levendig veld van NGO’s en burgerlijk initiatief, met Waagmeester als ongeëvenaarde voortrekker. Hij wist ook zijn kritische kijk – op met name politici en (kerkelijke) beleidsmakers – te combineren met oeverloos geduld met de algehele Surinaamse apathie. Zijn grote liefde voor het land kwam hierin tot uiting. Waagmeester leefde dusdanig ‘alleen voor anderen’, dat hij het predikaat ‘Srananman’ volop verdient. Hij wist als geen ander dat Suriname het uiteindelijk toch zal moeten doen met de Surinamers zelf. Dus ergernissen aan de hand van ‘internationale maatstaven’ waren niet aan hem besteed. Hij hoefde ook nooit met de eer te strijken. Vandaar dat Waagmeester vrijwel nooit onder zijn eigen naam schreef. Hij volstond veelal met rubrieksnamen en pseudoniemen.

Met de dood van Waagmeester is niet alleen een zuurstofrijk blad gevallen van de Surinaamse boom, maar eveneens een tijdperk afgesloten. “Dat gevoel heb ik ook”, zei zijn vrouw Marijke die ik via de telefoon sprak. Nico is overleden aan de slopende gevolgen van een tumor. Hij is maar 65 jaar geworden. Hoewel ‘kortstondig’, heeft hij aan het eind van zijn ziekbed erg geleden. Maar ook vanwege de staat waarin de Surinaamse gezondheidszorg verkeert. Daarom heeft hij zijn zoon als laatste opdracht meegegeven: “Je moet vertellen hoe slecht en onmenselijk de gezondheidszorg in Suriname is.” Waagmeester doelde niet alleen op de materiële omstandigheden maar ook de wijze waarop bepaalde medici en verpleegkundigen met patiënten omgaan.

Vlak nadat Waagmeester tijdens zijn kruisweg een ziekenhuis in Paramaribo had verlaten, had een kleine wervelstorm een deel van het dak afgeblazen. Precies waar Waagmeester lag, waren brokstukken terechtgekomen. “Wat een geluk dat Nico net weg was anders was het fataal afgelopen voor hem”, vertelde Marijke. De positieve uitschieters daargelaten, zou ik over de ziekmakende Surinaamse gezondheidszorg als volgt willen sluiten. Pas nadat je als verkeersslachtoffer bij de afdeling ‘spoedeisende hulp’ bent afgeleverd, besef je hoe je anderhalf uur lang relatief comfortabel op het hete asfalt hebt liggen bakken, in afwachting van de rammelende ambulance. Nico, bij deze verwoord ik jouw laatste noodkreet. Tot de volgende lente.

Iwan Brave
Dit is een bewerking van een radiocolumn voor www.faya.fm (Salto Amsterdam)

9 REACTIES

  1. blakaboy
    Iwan, Ik vind dat je wel heel makkelijk bent geweest in het vervullen van deze laatste opdracht!! Denk je echt dat met de laatste alinea alléén als bijdrage, de Surinaamse beleidsmakers ineens alles anders zullen doen? No man, net als Nico zal je vet aan de bak moeten en hier in ieder geval voor de rest van je leven, je levenswerk van maken:-) Ik kijk uit naar de pseudoniemen waaronder je de slechte Surinaamse gezondheidszorg aan de kaart stelt. Ik geef je vrijblijvend wat tips: - vraag aan de professionals die door de diverse Nederlandse ziekenhuizen worden gedetacheerd in Suriname, of ze hun verslag met de beschrijving van hun ervaring met je willen delen (antwoord...ze maken geen verslag) - vraag wat Waterberg daar doet, met zijn advies om kwikvergiftiging te ontkennen (ben je onafhankelijk genoeg om iemnd die op jou en mij lijkt, terecht te wijzen?) etc etc
  2. Pinto
    Zoveel heeft Nico betekend voor de Surinaamse samenleving. Deze Hollander en met hem vele anderen hebben hun leven gegeven ten faveur van de Surinaamse mens. En toch is de waardering niet echt om naar huis over te schrijven.
  3. andra
    Iwan bedankt voor de hulp. Ik ben de zoon van Nico waar je het in je artikel over hebt. Ik wil ik nog wel wat aan toevoegen. Ken je de monthy python's machine that says peeeeep (http://www.youtube.com/watch?v=arCITMfxvEc). Een paar quote's: "mmmmmmm we are missing something, mmmmmmmm, mmmmmm a yes the patient". Enfin tijdens het sterfbed van mijn vader moest ik regelmatig aan dit filmpje denken. Hij lag de laatste week van zijn leven in het AZP. Het eerst wat opvalt is een bataljon ambulances, gesponserd door kerken, korea, en andere organisaties. Er was een CT scanner, een MRI apparaat en de EHBO was substantieel verbeterd. Dat kan ik zelf niet bevestigen want het was 20 jaar geleden dat ik daar voor het laatst was. Maar mensen die dat kunnen bevestigen vertelde mij dat het verbeterd was. Dus er is zeker verbetering. Waar mijn vader het over had was de attitude rondom de zieke mens. Mensen zijn echt onbeschoft. Ik heb heel erg de indruk dat Surinamers bang zijn voor erg zieke mensen en de dood. Daar blijf je liever zo ver mogelijk vandaan. De portiers van het AZP zijn de meest onbeschofte personen die ik ooit heb gezien. Die behandelen je alsof je daar komt om uit te gaan. Dat je misschien een ziek persoon op komt halen die niet maar kan lopen bestaat niet in hun beperkte denkvermogen. Als je geen connecties heb vergeet dan maar dat je efficient en snel wordt geholpen. Palliatieve zorg in Suriname bestaat gewoon niet. Als ze je niet kunnen genezen "dan bedankt de dokter je" en dat is het. Tuurlijk kan er op materieel niveau nog wel wat bij aan hulp, maar net als in het filmpje van monthy python vergeet men in Suriname wel eens de patient. Het gaat dus niet om beleid, plannen, geld. Dat is eigenlijk wel voldoende aanwezig. Mensen moeten gewoon weer een beetje meer mens worden. Ik zelf ben blij dat ik in Belgie woon en dat een verpleger, een dokter of een portier van een ziekenhuis daar net een beetje meer menslievendheid heeft dan de Surinaamse collega's.
  4. Prema
    Met reactie 5 ben ik het helemaal eens. Toen ik bij een ander nieuwsbericht mijn mening gaf over de benadering van Surinamers naar de medemens, ben ik niet bespaard gebleven. Toen ik afgelopen voorjaar na een aantal jaren weer met vakantie was in Suriname, heb ik zelf aan den lijve ondervonden hoe klantonvriendelijk Surinamers kunnen zijn, soms op het onbeschofte af. Zowel in Suriname als in Nederland heb ik in het ziekenhuis gelegen. Je kunt de behandeling/verpleging en de vriendelijkheid van de specialisten en het verplegend personeel in deze 2 landen niet met elkaar vergelijken. Surinamers zijn haast bij geen enkele dienstverlening klantvriendelijk.
  5. Marijke
    Bedankt Iwan. Ik ben blij dat je Nico's laatste opdracht aan zijn zoon hebt verwoord. Een van zijn laatste pijnen was: Hoe moet het verder? Hiermee bedoelde hij: Wat nu als je zieker wordt? Welke zorg is er dan voor de zieke mens (in het algemeen)? Gelukkig is hij tamelijk snel uit zijn zieke lichaam gestapt en hoefde hij díe pijn niet meer te ondergaan. Zijn gemis wordt verzacht door het besef dat hij nu hoger bewustzijn heeft bereikt. Marijke Waagmeester
  6. shanne
    allereerst wil ik van hieruit de familie van meneer Waagmeester condoleren met het verlies. Iwan bedankt voor dit stukje very well said en voor de zoveelste keer hoop ik maar weer dat de gezondheidzorg in Suriname zal veranderen. Ik heb Nico van jongs af gekend bij verschillende bijeenkomsten die te maken hebben gehad met de mens en God, Wereld Vrede etc. Ik heb Nico ervaren als een persoon waar tegen je op kan kijken. Een warm mens die rust straalde en toch ow zo bewogen was. Iemand als Nico vergeet je niet makkelijk en ik had de eer om hem te mogen kennen. Peace
  7. Katia
    Vandaag nog kwam Nico's naam ter sprake, en wat voor bijzonder mens hij was. Ben zelf sinds 1996 in Suriname op kleine schaal bezig met natuur- en milieu(educatie) en Nico is zeker 1 van de meest insprerende personen die ik ~~ in deze bijna 20 jaren ~~ tegenkwam. Dank je wel Nico dat ik ook eventjes mocht meelopen op jouw pad, en hoop dat alles goed met je gaat Marijke. Wat betreft het ziekenhuisverhaal van Andra kan ik kort zijn ... Ik heb in Suriname twee kinderen ter wereld gebracht. Na de eerste bevalling, ~~de monthy python schets waardig ~~ heb ik voor de tweede een binnenlandse vroedvrouw gezocht om thuis te bevallen. Nico heeft echt veel betekend voor Suriname, jammer dat het zo weinig gewaardeerd werd/wordt. Een "locale" Belg