Besef

23

Door Iwan Brave – 1 juli Keti Koti is in Suriname een officiële feestdag. Veel vrouwen, kinderen en mannen gaan gekleed in traditionele, overwegend Afro-getinte, klederdrachten en hemden. Die dag begroet je elkaar ook met: “swit manspasi.” Het was trouwens pas weer in Suriname dat ik me er van bewust werd dat het ook ‘Emancipatiedag’ heet. Ik moest er even aan wennen. Formeel heet het dat op 1 juli 1863 aan iedereen gelijke rechten werd toegekend. Toch zal het nooit echt mijn bestempeling worden, want het verbloemd toch enigszins waar het omgaat. Met de term ‘keti koti’ is dat geenszins het geval: we werden namelijk letterlijk bevrijd van de ketenen der slavernij en slavenhandel. En emancipatie zelf liet nog lang op zich wachten en moet trouwens nog volop gang komen, in tal van opzichten.

Overigens is bevrijd ván beslist iets anders dan bevrijd úit de ketenen van slavernij. Als je kijkt naar maatschappelijke verhoudingen en ook naar de positie die Afrika inneemt binnen de sociaal-economische wereldverhoudingen, dan zijn we nog altijd verstrikt in de ketenen van slavernij. Al was het maar tussen de oren.

Al met al is het een mooie begroeting als je in Suriname elkaar op 1 juli wan swit manspasi toewenst. Net zoals ‘zalig kerstfeest’, ‘vrolijk Pasen’ of ‘ied mubarak’. En een extra dimensie in Suriname is dat het alle bevolkingsgroepen aangaat en aanspreekt. Dus met recht een nationale feestdag.

Maar laten we wel wezen; met de slavernij is specifiek voor honderden jaren leed toegebracht aan Afrikanen en hun nazaten. Hoe we ook uit alle hoeken van de wereld in Suriname samen kwamen; maar wel op een dikke onderlaag van Afrikaans bloed, zweet en tranen. Slavenarbeid was geen contractarbeid. En dat mag nimmer verbloemd worden. Daarom praat ik liever van ‘keti koti’ dan van ‘swit manspasi’.

In Nederland is het nog steeds geen officiële feestdag, ook al was Suriname en zijn de Antillen onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Toch gaat het proces de goede kant op. In mijn jeugdjaren was ‘1 juli, keti koti’ niet meer dan een wijsje binnen de besloten Surinaamse gemeenschap. Inmiddels kent Nederland een Nationaal Slavernij Monument, dat onthuld is door koningin Beatrix. En afgelopen maandag hield voor het eerst de Nederlandse premier een toespraak tijdens de herdenking. Tot teleurstelling van velen vielen daarbij niet woorden van expliciete spijtbetuiging. Maar zoals ik al zei: het is een proces. Geen spijtbetuiging zonder overtuigd innerlijk besef.

In principe had al in negentiende eeuw spijt moeten zijn betuigd door Nederland. Toen de gedane daad nog heet was. Integendeel: het slavernijverleden werd zelfs weggemoffeld door de daders en door ons verdrongen. Voorvechters van het slavernijverleden op de politieke agenda krijgen, worden vaak verweten dat zij in het verleden blijven hangen. Maar ze verdienen alle lof en bewondering. Want het is frustrerend en ontmoedigend als anderen beginnen te vervelen van je vastberadenheid. Dankzij deze vasthoudende voorvechters – waartoe ik mijzelf niet toereken – is herdenking van het slavernijverleden niet langer meer een Surinaams onderonsje. En dat mag met recht tweerichtingsemancipatie worden genoemd.

Met de “vrijmaking” op 1 juli 1863 is volgens premier Balkenende een eind gekomen aan een “volstrekt verwerpelijke praktijk. Het was mensonterend en het kan alleen in de zwaarste bewoordingen worden veroordeeld.” Ach, kan je zeggen, het zijn maar woorden. Maar het gaat om hun zalvende werking. Weliswaar nog geen expliciete spijtbetuiging, maar wel duidelijke bewoordingen van een groeiend besef dat de andere leed is aangedaan. Dit dankzij de vasthoudendheid van een kleine groep geëmancipeerde nazaten.

“Alles is geoorloofd, maar ik zal mij door niets laten knechten”, aldus een tweeduizend jaar oude bijbelse wijsheid. Hé, is het niet toevallig dat dezelfde Nederlandse overheid ook 1 juli heeft gekozen om het algeheel rookverbod in de horeca en uitgaansgelegenheden door te voeren? In Nederland vieren wij officieel bevrijdingsdag op 5 mei en de dag ervoor staan we twee minuten stil bij de holocaust. Maar ironisch genoeg heeft Nederland ook 1 juli een aanvang gemaakt zich te bevrijden van de grootste verslaving allertijden. “Slavernij en slavenhandel zijn onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse geschiedenis”, stelt Balkenende. Dan lijkt het mij mooi als we over vijf jaar de 150 jarige herdenking aangrijpen om 1 juli officieel tot Nederlandse feestdag uit te roepen. Dan vieren we de ‘nationale bevrijding’ van slavernij en verslaving. En als variatie roepen we elkaar dan ook toe: “Koti kettingroken!”

Iwan Brave
Dit is een bewerking van een radiocolumn voor Faya FM (Salto Amsterdam)

23 REACTIES

  1. Neus
    Zoals altijd weer een goed stuk van Iwan. Grappig want juist om dezelfde geef ik de voorkeur aan emancipatie. Keti koti richt met het verbreken van de ketenen de blijk op het verleden. Emancipatie ervaar ik meer als toekomst gericht. We moeten ons richten op onze verdere emancipatie. Ons ontwikkelen. om het voorbeeld Afrika van Iwan aan te halen. Afrika moet zijn best doen om goede leiders te krijgen. Dat is een proces tussen politicie en stemmers. Stemmers moeten de politicie niet zomaar een mandaat geven, maar er boven op zitten. Eisen dat ze ook die zaken doen die ze toegezegd hebben. Ook in SME schieten we daarin te kort. Voorbeelden. De anti corruptie wet is er nog steeds niet en gelaten laten we het over ons heen gaan. Ht GLIS project komt maar niet van de grond terwijl een klein kind kan zien hoe belangrijk het is. De DNA vergaderd feitelijk al meer dan een jaar niet. En op elke partij vergadering van om het even welke partij roept iedereen hoesanna en gaat blij met een petje naar huis. Begrijpen w dan niet dat een partij vergedering het uitgelezen moment is om de poliicie die wij gekozen hebben eens flink tot de orde te roepen. om ze de oren te wassen met het feit dat ze veel beloven en weinig doen voor de keizers. Ook is de partij vergadering het punt waar we de kwaliteit van leiders kunnen evalueren. Waar we kunnen bijsturen en ingrijpen. Als een politcus de kennis en kunde op een specifiek gebied ontbreekt dan moeten de leden instaat zijn hem daarbij te ondersteunen. Maar dat vereist wel andere politicie dan de vele hypogonders die SME rijk is. Dat vereist een einde van het nepotisme. Menig huidig politicus is in zijn gedrag niet zo verschillend van de oude slavenmeesters.
  2. Ideetje
    Er valt niets te vieren de slavernij is nog nooit zo wijd verspreid als nu. Miljoenen mensen leven nog steeds in erbarmelijke omstandigheden. http://www.iabolish.org/slavery_today/primer/index.html Iedere keer als er weer keti koti of bevrijdingsdag wordt gevierd, vraag ik me af waarom. Wij mensen hebben nog steeds niet van het verleden geleerd.
  3. Winston
    Goed geformuleerd Neus. Een kinderhand is snel gevuld. Een petje, fluit en een sjaal.
  4. De waarachtige waarheid
    Laat het aan het Brave over om van een tragedie een komedie te maken. Terwijl zo’n 150 jaar geleden onze vrouwen aan vleeshaken werden gespiesd, onze mannen werden opgeknoopt, onze kinderen werden verzopen en wij thans op het punt staan om door een aidsepidemie biologische te worden uitgeroeid, staat soso skin Iwan hier vrolijk grappen te maken over het rookverbod. De snoevende snuiver pleit er zelfs voor om ons misfortuin officieel tot Hollandse feestdag te verheffen. Hoe high moet je wel niet zijn omdat uit je mond te krijgen ? ’ T is net alsof je hete zwarte koffie van witte melk voorziet. Zijn onzalige pleidooi zal dus leiden tot een verdere veratering van de strijd om een rechtvaardige verdeling van arbeid, huisvesting, educatie, gezondheidszorg en last but not least emancipatie. Uit zijn pen krijgt het slavernijverleden krijgt iest van borrelpraat, die wat mij betreft als lichtend voorbeeld mag dienen voor een oordeel dat het establishment welgevallig is. En dan kan bij voorbaat op mijn afschuw rekenen. De tragiek van onze geschiedenis is dat we worden geïnformeerd en opgelicht door types als soso skin Iwan. Eigenlijk kunen we gerust stellen dat de columns van de naaktloper van Paramaribo en de ijdele keizer zich bedienen van een en dezelfde klerenmaker.
  5. blaka bakra
    @ Waarachtige waarheid (godallemachtig, hoe bedenk je het!), als jij je persoonlijke aversie tegen de columns van Iwan wilt ventileren, of je aversie tegen Iwan persoonlijk, doe het dan niet op deze topic, maar als je ballen hebt doe het dan persoonlijk tegen Iwan Brave. Maar daar heb je waarschijnlijk de moed niet voor, lafaard! Of je denkvermogen is zo miniem dat je niet eens begrijpt waar hij het over heeft. Iwan Brave legt precies te vinger op de zere plek van de Surinaamse samenleving. Blijf jij je nou maar lekker wentelen in het schuldgevoel en kruip lekker terug in je slavernijverleden. Ik walg van je reactie, want het getuigt van gebrek aan realiteitszin en weinig respect voor een mens wiens verleden veranderd is tot een heden, zonder rancune en eerlijk. Dat kan ik van jou niet zeggen, want anoniem dergelijke waanzin te ventileren bewijst dat je a. geen realiteitszin hebt, b. geen gevoel voor humor, c. geen respect voor anderen en d. je bezit niet het vermogen om dergelijke columns te lezen in de context waarvoor het bedoeld is. En het verleden van Iwan is geen punt van discussie. Volgens mij ben je hartstikke jaloers dat Iwan bereikt heeft wat jij NOOIT zal bereiken. Je bent de meest grote looser die ik ooit op deze site heb gelezen, man. Ga nadenken! En doe niet quasi-intelligent, want voor mij ben je de domste Suri die ik ooit gelezen heb!!
  6. Ex Pat
    Zij die niet kunnen, leveren kritiek. Die mensen moet je ook hebben en het is wellicht het enige waar ze goed in zijn. Mind you, het levert ook de nodige hilariteit op als zij er echt goed in zijn. Sommige mensen moet je niet al te serieus nemen. Zeker als ze dat zelf ook niet doen, getuige de cynisch bedoelde schuilnaam (hoop ik). Het is duidelijk dat hij Brave wel serieus neemt, wellicht door hem geinspireerd raakt. En ach, wie is de enige hier die een probleem heeft met B's (drugs)verleden? De reacties van onze megalomane criticus moeten we - denk ik - ook in dat licht zien. Negeer het kinderachtige getreiter en er blijft een zeer lezenswaardig stuk over. Vind ik.
  7. De waarachtige waarheid
    Wat nou precies het hoogtepunt van Brave werk zou zijn, is mij niet helemaal duidelijk. Zijn column zijn het niet, zijn stukken in de lokale media evenmin. We doen er goed aan ons Brave te herinneren als een gerehabiliteerde drugsgebruiker. Want een man die het vermogen bezit op het slavernijverleden terug te brengen tot uit de hand gelopen Sm-feestje of rookverbod verkeerd mijn inziens nog steeds onder invloed. Waarvoor Brave nog een excuus geldt vanwege zijn drugsverleden, ben ik minder te spreken over de verkapte doodsbedreiging cq het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel van blaka bakra aan mijn adres. Niet alleen boudeert hij voort op het rampzalige oeuvre van Brave, het voegt er een nieuwe dimensie aan toe; namelijk de ridiculisering en ontkenning van geaccepteerde historische en sociologische feiten. Het zou mijn niet verbazen als blaka nakra meer bakra is dan blaka. Op zich hoeft dat geen verwondering te wekken want iedere tijd kent zo zijn eigen Oom Tom.
  8. De waarachtige waarheid
    Sommigen vonden het buitengewoon humoristisch toen Brave gedrogeerd en wel, in een met plasvlekken en remsporen gehavende onderbroek door te straten van Paramaribo rende, achternagezeten door witgejaste mannen en met afgeknepen piep stemmetje gilde ‘ ik ga Suriname redden “ . Weer anderen slaan de handen hard op de dijen waneer dat iele mannetje een onsmakelijke grap maakte over slaven kettingen en roken. Maar stelt u zich voor dat Brave min of meer dezelfde grap op 5 mei had gemaakt. Iets in de trant van goh …wat jammer nou dat het rookverbod niet 60 jaar geleden in was gesteld. Dan hadden de ovens minder gerookt, en had Adolf Hitler niet van schrik zelfmoord gepleegd, vanwege de torenhoge gasnota. Dan waren de poppen aan het dansen geweest kan ik u garanderen. Het CIDI en en Auschwitz Comitéweten weten wel raad met zulke grappenmakers. Mannen als Brave die gedreven worden door hedonisme en onverholen minderwaardigheids gevoelens verdienen het niet om grappen te maken. Tenzij hij zichzelf op de hak neemt. En dat heb ik hem niet zien doen. Ware humor is de humor ten koste van jezelf gaat. Het smakeloze leedvermaak waarmee Iwan de slachtoffers van het slavernijverleden ridiculiseert verdient mijns inziens een nekschot. Gregorius Nekschot wel te verstaan!
  9. Inafsabie
    Damn 'waarachtige waarheid' 2 postings achter elkaar op 1 dag? Notabene postings die niet inhoudelijk ingaan op de column maar waarin je enkel je achterlijke frustraties richting Brave zit te spuien? Wat ben je zielig zeg. Zit je misschien ook aan de drugs? Kan niet anders concluderen met deze achterhaalde opmerkingen. Je kunt je naam beter veranderen in "de achterlijke achterhaaldheid".
  10. Neus
    Hoe is het toch mogelijk dat een schip als SME steeds weer op de rotsen loop terwijl er langs de wal zo veel bijtengewoon deskundige stuurlui staan die kennis hebben van de almagtige waarheid? :LOL: :LOL:
  11. Sari
    Wat zou Brave zijn getergde en volledig losgeslagen stalker toch hebben aangedaan? If anything... Je ontkomt er niet aan je dat af te vragen. Iemand die het kennelijk tot zijn levenstaak heeft gemaakt alles wat B. doet en zegt volledig af te branden, moet wel uit zijn op wraak. Daarbij krijgt de lezer dezes heel uitvoerig en vrij plastisch, details voorgeschoteld die vrij onsmakelijk zijn en waar niemand om gevraagd heeft. OK, we get it, B. was drugsverslaafd. En klaarblijkelijk ook psychotisch. So what? Wie zonder zonde is, enz... Wie oprecht berouw toont en zijn best doet, verdient een tweede kans. We kunnen moeilijk als plaatsvervanger van God op aarde optreden. En over anderen oordelen. Het bashen van Brave wordt nu steeds irritanter, en lijkt wel ziekelijk obsessief. Misschien kan een witgejaste ook hier uitkomst bieden? Gelukkig lees ik tussen de regels nog iets wat overkomt als engagement. Tip: deal met het verleden en start een eigen column.
  12. Move on!
    Jammer dat men de behoefte heeft zo op de man te spelen. Een ieder die weerwoord geeft, wordt met een kleinerend bedoelde opmerking om de oren geslagen. Heel volwassen! Laat een ieder toch voor zichzelf uitmaken wat humor is. Het is wrang een ander ervan te betichten geen humor te hebben, als er in de eigen litanieen ook ver naar gezocht moet worden. Wat ik persoonlijk heel adrem vond van blaka bakra wordt als verkapte doodsbedreiging opgevat. Koti kettingroken vond ik ook een leuk woordgrapje. Dus om daar nu zo over te vallen vind ik een beetje overdreven. Niemand twijfelt aan de integriteit van Brave op dit gebied. En nee, ik ben geen voorzitter van diens fanclub, ik ben geen drugsverslaafde of weet ik wat voor belediging nu mijn kant op zal komen. Ik heb ook recht op mijn mening en ik ben realistisch genoeg om te weten dat niet iedereen die deelt. Prima toch?
  13. blaka bakra
    Sari, soso lobi. Ik heb overigens, refererend naar de laatste alinea van de reactie van no. 10, gisteren bij Vaco het dunste boekje ter wereld gekocht. Het bestond uit één pagina. Het heet: "Honderd jaar Surinaamse humor".
  14. Betty B(oeps)
    Dan is Brave zeker, door degene die hem in zo,n toestand, onderzocht en uitgekleed, om zo specifiek aan te geven , hoe hij erbij rondliep. Onder de gordel slagen toedienen is laag.Hoe iemand zich gedraagt in een toestand waar duidelijk uitblijkt dat hij/zij geen controle heeft over zichzelf , is niet goed te praten , maar heeft een oorzaak, en dat is op dit moment Brave,s verleden. Hij is in staat geweest t tij met hulp, ten goede te keren , en dat telt echt wel, voor velen , zeker zijn naasten. Meer dan wat hij is geweest tijdens z,n verslaving. t Probleem van veel mensen is dat als je als mens een andere mening op na houdt dan dehunne , je meteen niet meer deugt. Velen zijn gewend ,onderdanig op alles ja en amen te zeggen, en met de lange tenen die ze daarbij hebben schieten ze door alle schoeisel heen. Ik ben t niet met alles eens wat Iwan neerpent , maar vindt wel de moeite waard te lezen . Lezen en luisteren naar een andere mening , daar kan van iets van meegenomen/geleerd worden. Verschillen van opvatting moet kunnen.
  15. Daanman
    De waarachtige waarheid is dat mensen zoals jij intergratie in de weg staan. Mensen zoals jij plaatsen zich zelf onophoudelijk in een slachtoffer rol. Met jouw houding zal het nooit goedkomen. Jij bent zelf een rascist en het zal me niets verbazen als jij een reincarnatie bent van een slavenhandelaar. Die hielden er namelijk dezelfde bekrompen denkwijzes op na als jij doet. Keti Koti verdient het om een Nationale Feestdag te worden al is het alleen maar om bij ons de bakras het besef te kweken wat onze voorvaderen voor leed aangedaan hebben. Het is en blijft tenslotte de langste holocaust van de wereld. Dat moet herdacht worden, voordat ik met een Surinaamse getrouwd was had ik zelfs nog nooit van Keti Koti gehoord.....
  16. De waarachtige waarheid
    Ik grossier hier niet allerhande meningen noch ben ik op zoek naar het eigen gelijk, zoals anderen. Wat waar is dat keti koti een ordinair feestje is geworden en dat het thema emancipatie volledige naar de achtergrond is gedrongen. Volgens mij is emancipatie het streven naar gelijk rechten, onafhankelijkheid en rechtvaardige maatschappelijke verhoudingen. De teneur van zijn column is dat hij daar nauwelijks over bericht. Van een columnist waarvan wordt beweerd; dat ie zo integer is en ondanks zijn onbetamelijke levenswandel, over morele autoriet beschikt mag ik dus meer verwachten. Jammer genoeg vervalt hij in prietpraat en in rookgrapjes. Zulks doet afbreuk aan zijn vermeende lezenswaardigheid. Misschien moet net als die andere Hollandse schrijvers zich gaan toeleggen op een roman waarin hij in 800 pagina uitgebreid beschrijft hoe zijn stoelgang verloopt of hoe zijn tante dankzij haar tante stoma eindelijk over mooie roze a.nus beschikt. Nu lijkt hij meer op een zwemmer, die zich bangelijk langs de rand van het zwembad begeeft en wijfelt om de diepte in te gaan.
  17. Sari
    Het is helder: onze cynische criticaster is krankzinnig! Het kan niet anders... Wat een waanzin! Helemaal doorgeslagen in zijn strijd tegen moreel verval, drugsverslaving, onbekwame columnisten en wat al niet meer. Het leven is vast geen lolletje als het je roeping is de wereld te verbeteren en te zuiveren naar jouw normen. Treurig, want ik denk niet dat iemand dit nu nog serieus kan nemen. Integendeel, deze roepende- in-de-woestijn wekt weerstand (en zelfs agressie) op. Have a break. Have... contemplation & reflection.
  18. De waarachtige waarheid
    Geachte heer Daanmans, De vraag of de emancipatie van zwarten bewerkstelligt is en of zij beschikken over de noodzakelijk middelen, voor een aanvaardbaar bestaan, is mijn inziens actueel en verdient een explicieter beschouwing dan de heer Brave heeft gegeven en ze de laatste 100 jaar heeft gehad. Als u denkt te bereiken door hier uw zwarte eega op te voeren en uzelf als ruimdenkend te kwalificeren, dan zal ik u dat niet euvel duiden. Ik ben allang blij, dat u haar niet aan een vleeshaak hangt,of haar genitaliën tot bloedens toe bewerkt, iets waar u voorvader namelijk het patent op had. Wat dat betreft is uw soort er zeker op voortgegaan. Al zet ik wel mijn vraagtekens bij haar motivatie, om zich met u in het echt te verbinden. Aangezien sommige vrouwen de neiging hebben hun minderwaardigheidsgevoelens te compenseren door een witte man te huwen. Waarschijnlijk gedreven door het kleinburgerlijke ideaal van doorzonwoning en afzichtelijke Ikea ameubelment in een of ander provinciaal gat. Het kan natuurlijk zo zijn dat u vrouw vanwege veeldige gebruik van haar onwelriekende liefdesgleuf uit de Surinaamse gemeenschap is gestoten. Met als doel haar verblijfsvergunning veilig te stellen. Uiteraard laat ik dit in midden, maar u zult hebben begrepen, dat uw definitie van integratie en de mijne ver uit elkaar liggen. Op zich is dat niet erg, toch wil ik u vrijblijvend adviseren om uw witte puntmuts van uw hoofd en dat brandende kruis van voortuin af te halen. De tijd waarin door u soort werd besloten, hoe en wanneer zwarten zich mochten emanciperen ligt immers ver achter ons.
  19. sprookjes
    Dat 1 juli een nationale feestdag is, is een hoop gelul. Als je alleen maar naar de feestgangers(zowel in suriname als nederland) kijkt dan kan je zien dat de overgrote meerderheid uit mensen van 1 bepaalde bevolkingsgroep bestaat.Alle evenementen worden georganiseerd door organisaties die voor het overgrote deel bestaan uit afro's. 1 juli spreekt en gaat dus niet de gehele surinaamse bevolking aan maar juist de nakomelingen van de slaven. Het zou goed zijn als de waarheid werd opgeschreven door Brave en niet een of andere multi-culturele sprookje.Ik heb veel liever een politieke incorrecte waarheid dan een politiek correcte onwaarheid/sprookje.
  20. gatver
    Je ziet het toch, de waarachtige wil de aandacht en die heeft hij ook. Hij wil ook een column, hij wil ook een column buh buh.
  21. Manari
    Elke keer weer verbaast het mij te zien op welke manieren het Surinaams volk reageert op elkaar. Wat is Keti Koti = Boeien Verbroken Suriname ontving de emancipatie op 1863. Men zou heel naief moeten zijn om te zeggen dat heden ten dage er geen veranderingen merkbaar zijn. Het verbaast mij elke keer weer dat wanneer men het over slavernij verleden heeft er meestal gedoeld wordt op de periode waarbij donkere mensen door veelal witte of Joodse meesters als slaven werden gebruikt. Wie heeft het over de origine van de hele slavendeportatie naar Zuid- Amerika. Where did it all started? Betekent dit dat onze relatie met zwarten uit het Afrikaans continent op losse schroeven komt te staan. Betekent dit dat de overheid van de desbetreffende leveranciers van slaven uit Afrika hun spijt moeten betuigen? Geen enkele vorm van spijtbetuiging die vooraf gegaan is door dwang komt vanuit het hart. Ik voor mezelf, laat mijn leven niet bepalen door geen enkele vorm van loze woorden. Ik persoonlijk zie alles wat voorbij is gegaan als een manier om van te leren. Hoofd omhoog, de toekomst tegemoet. Durf te leven, durf vooruit te kijken, dan is elke vorm van slavernij historie en ben je werkelijk vrij. Zo ware helpe mij God Almachtig Manari