Re: Syatu lafu tori ini Sranantongo (Lachwekkende verhalen)
Hoe zit het met gebruik van de ‘h’ (H) in diverse Sranantongo (leer)-boeken
Omdat ik een verklaringsgrond zoek voor het al dan niet gebruiken van de ‘h’ in diverse Sranantongo (leer)-boeken ben ik op onderzoek gegaan.
De stand van zaken tot nu toe:
1. In bigisma taki (Herkomst en betekenis van meer dan 3000 Surinaamse spreekwoorden , ODO’S, en uitdrukkingen) zegt de samensteller Julian H. A. Neijhorst dat het gebruik van de ‘h’ in zijn boek optioneel, een keuzemogelijkheid, is. Daar waar nodig kiest Neijhorst dus voor de ‘h’.
2. In Prisma woordenboek van Blanker en Dubbeldam is WEL gekozen voor het opnemen van de letter ‘h’ in het Sranantongo alfabet.
3. In het Sesam woordenboek van Eersel en Sordam hebben deze twee samenstellers er bewust voor gekozen om de letter ‘h’ NIET op te nemen als letter van het Sranantongo alfabet.
4 In Woordenlijst Sranantongo van Stichtinng Volkslectuur Suriname uitgegeven door VACO (vroegere Varenkamp) is de letter ‘h’ WEL als letter van het Sranantongo alfabet opgevoerd.
5. In ‘Skrifi Sranantongo bun, leysi en bun tu’ van Eddy van der Hilst, de specialist als het gaat om de fonetiek, is de ‘h’ wel opgevoerd en wel goed onderbouwd.
Citaat: A kriboy tapusten (medeklinker) san wi oluku tide dati na a /h/, leki fa wi e yere en na ini wortu leki /hebi/ nanga /hey/. A skrifimarki (letter) gi a tapusten disi na:
‘h’ ‘hebi’ , ‘hey’, ‘hipsi’ ‘haswa’ (wedijveren)
Zijn (Eddy van Hilst) uitleg:
Fositen yu ben e yere a tapusten /h/ moro furu. Fositen den sma ben e taki /habi/, /hangri/, /hay/, /hori/, /hati/, kari kon (noem maar op).
Ma now un no e taki den wortu disi so moro. Now un e taki /abi/, /angri/, /ay/ , /ori/ nanga /ati/.
Dati wani taki, taki te wi o skrifi den wortu disi, un no e skrifi den nanga a skrifimarki (letter) ‘h’. So bun, wi e skrifi den wortu disi so: ‘abi’, ‘angri’, ‘ay’, ‘ori’, nanga ‘ati’.
BALLY en GUIDO, nu volgt iets belangrijks:
Ma na spesrutu okasi (speciale aangelegenheden) te yu wani gi a wortu MORO hebi (meer nadruk), dan wi e taki a tapusten (gebruiken wij wel de letter) /h/, so taki nu musu skrifi en tu (met het gevolg dat mij het (de ‘h’) ook moeten opschrijven.
So yu kan taki:
/ opo yu ay luku/
Ma te a trawan no frustan (begrijpen) efu te a e prey no frustan, dan yu kan taygi en:
/hopo yu hay luku/
Na den okasi disi dan yu musu skrifi: / hopo yu hay luku/.
6 Tot slot: In ‘Sranantongo, a skrifimodo (schrijfwijze)’ van wijlen Hugo Overman, hij maakte ook deel uit van de spellingscommissie van juli 1986. Hij heeft de letter ‘h’ WEL opgenomen in zijn leerboek. Enkele woorden die wel met een ‘h’ in zijn leerboekje beginnen: ha, hari, hebi, hori, haswa, hey, hipi, hipsi, hati,
Tirotet, met een kleine verduidelijking. In tegenstelling tot anderen maakt Eddy van der Hilst frequent gebruik van de ‘y’, daar waar anderen de ‘i’ gebruiken.
Tirotet