De eerste film in deze serie is hieronder te zien:

Bekijk meer op Waterkant.TV – www.waterkant.tv of op ons YouTube kanaal. Waterkant.Net wenst je prettige feestdagen.

Dit blijkt uit cijfers van de website geldnaarhuis, die gisteren met een vernieuwde versie de lucht in is gegaan. De nieuwe site vergelijkt de kosten van geldovermakingen naar 34 landen.

De initiatiefnemers van de website hopen dat met het geven van vergelijkende overzichten de banken geprikkeld worden hun transactiekosten te verlagen.

Toen de onderofficieren van Bomika om een vakbond en betere arbeidsvoorwaarden knokten koos Mokro hun zijde en kwam zelfs met een speciale editie ‘Verzet’ uit. Echter, na de staatsgreep van 25 februari 1980 nam Mokro afstand van de militaire machthebbers. ‘Revolutie is een daad van het volk, het is geen putsch’ vond het blad. Mokro werd een weekblad en maakte een enorme groei in oplage door en werd een van de meest populaire anti-dictatoriale bladen. Het weekblad legde zich nu met name toe op het aanklagen van het geweld van de militairen tegen de bevolking. Soldaten die werden mishandeld, persbreidel, stakingen die met geweld werden tegemoet getreden enzovoorts.

Bram Behr groeide uit tot een van de vooraanstaande critici van de dictatuur. Hij schreef de bestseller ‘Terreur op uitkijk’ – meer dan 10.000 exemplaren – waarin hij de moord op klein landbouwer Deta Mahesh ontmaskerde als daad van de Militaire Politie van ondercommandant Marcel Zeeuw. Hoewel daders werden veroordeeld, bleken ze vrij rond te lopen in het Fort Zeelandia toen Bram Behr op 7 april 1982 werd gearresteerd en zijn drukpers in beslag werd genomen. In het beruchte ‘Devil’ in Fort Zeelandia werd Bram Behr toen al met de dood bedreigd door de beruchte Marcel Zeeuw.

Het was ook Zeeuw die in de nacht van 7 op 8 december 1982 op de deuren in de straat van Bram Behr aanklopte op zoek naar de journalist, voor diens laatste reis naar Fort Zeelandia. Evenals alle onafhankelijke en niet-militaire media werd Mokro op 8 december 1982 door de toenmalige bevelhebber Bouterse verboden. Mokro verscheen, voordat het ophield te bestaan, daarna vele jaren in Nederland als Mokro-Dekati en later als onafhankelijk maandblad Mokro. Edities van het blad werden illegaal Suriname binnengesmokkeld.

In een reactie op 31 augustus 1979 zei oud-Mokro redacteur en strijdmakker van Bram Behr, Theo Para: “Wie Mokro zegt, zegt Bram Behr, de oprechtheid, de moed en doorzetting, dat waren de kwaliteiten die dat actiejournalistiek weekblad tot een van de belangrijkste spreekbuizen van de kleine man en vrouw in de donkerste momenten van het bestaan van de republiek, hebben gemaakt. Op het cruciale moment in 1982 was Mokro een anti-imperialistische stem voor vrije verkiezingen, voor politieke vrijheiden en sociale rechtvaardigheid. Dat de oprichter een held was moge ook blijken uit het feit dat hij zelfs in zijn laatste ogenblikken, naar ooggetuigenis van Roy Horb, het moordenaarstribunaal onder voorzitterschap van Bouterse, heeft aangeklaagd voor fascisme en moord.”

Ik kom bij van mijn nachtdiensten. Vrijdag en zaterdag lag het Amsterdams uitgaansleven weer op apegapen; de mensen hadden al hun geld tijdens Koninginnedagviering, vorige week, al uitgegeven. Het was die nacht op de taxi aanpoten geblazen in een onoverzichtelijke aasgierachtige sfeer. ‘Kakkerlakken’ – zoals straattaxi’s worden genoemd – rekenden mensen stadsritprijzen tussen de dertig en zeventig euro. Gisteren had een onguur kijkende ‘kakkerlak’ op de Nieuwmarkt op mijn auto gebeukt. Hij vond dat ik moest aansluiten op de standplaats omdat hij ‘meer dan twee uren’ stond te wachten. Maar de klanten gaven aan mij de voorkeur. Zijn schofterigheid deed mijn bloed borrelen, maar ik projecteerde voor mezelf de meest escalerende uitkomst. “De wet zegt dat de klanten mogen kiezen”, hield ik hem formeel voor en trok op, volgeladen met even geschrokken als verbijsterde passagiers.

Het gaat goed met mijn woederegulering. Ik weet nu maar al te goed dat agressie niemand als winnaar oplevert. Dankzij therapie herken ik beter en voortijdig alarmbellen en valkuilen. ‘Wees toornig maar zondig niet’ is in deze mijn lijfspreuk geworden. Ik las dat tijdens mijn afkickperiode in het christelijk opvangcentrum in district Para. Toen besefte ik dat mij ook qua agressie innerlijk moest gaan opschonen. Met deze state of mind pareerde ik tijdens Koninginnenacht alle provocaties. Zelfs toen een dronken corpsbal provocerend tegen mijn raam sloeg en jolig vroeg: “Vindt u het goed dat ik in uw mond pís?”

Overdag had ik Koninginnedag beperkt tot een wandeling door het Vondelpark en maakte vooral van kinderen foto’s. Maar echt geïnspireerd was ik niet. Ik had mijn Heathertje zelf bij mij moeten hebben, vastleggend hoe ze met volle teugen geniet van het Oranjefeest. Ik kwam een oude schoolvriend tegen. Ook hij had een gebroken relatie met kind op zijn conto. “Maar ik ga mezelf niet in de put praten”, had hij gezegd. Dat is ook mijn standpunt, bij het overdenken van mijn falende verleden. Het zal de oude scherven niet lijmen. Gewoon het leven een nieuwe complete vorm laten aannemen. Net als de lente. ‘Het oude is voorbijgegaan, zie het nieuwe is gekomen’!

Ik kan mijn kinderen weliswaar geen lichamelijke affectie geven, maar ik troost mezelf met het feit dat ik zojuist weer geld heb overgemaakt naar Suriname. Ik zie voor me hoe Heathertje gezond en voldoende eet – haar kleine mondje volgepropt, met van nature ondeugend getuite lippen. Groeiend als kool. Dat maakt dat ik doorzet om zonder tegenzin steeds weer in de avonden en nacht te sturen. Voor mijn kleine meid. Een grotere motivatie kan ik niet wensen. Mezelf alsnog in de put pratend, zou ze helemaal niets aan mij hebben en in uitzichtloze armoede leven. Weliswaar onbekommerd en levenslustig, zoals ik zelf was als kind, in het koesterende en paradijselijke Surinaamse groen.

Op het ogenblik kom ik door de kredietcrisis nauwelijks rond. Sta je daar dan met je peperdure, blitse Benz – in pak met stropdas – en mag je dubbeltjeswerk verrichten. Je ‘dienstbaar stellen aan het leven’, zoals ik me voorgenomen heb, is geen lichte opgaaf. God stelt je daarbij behoorlijk op de proef. Ik heb Hem immers gevraagd mij te helpen de ‘grote oversteek’ te maken. Het komt nu aan op vertrouwen en geloof, en of ik karakter heb.

Halverwege de Overtoom sla ik linksaf het Vondelpark in. De drukte van Koninginnnedag heeft weer plaatsgemaakt voor sereniteit. Denkend aan Suriname, maar zonder heimwee, snuif ik het koesterende groen op. De kleurrijke en opwekkende bloesems van bomen en struiken schenk ik, op deze voor mij wederom ledige Moederdag, via de kosmos aan alle ‘alleenstaande’ moeders.

Iwan Brave

Een antropoloog tracht een culturele groep van binnen uit te bestuderen door participatie en observatie. Je loopt als het ware door de stad, om die volop te beleven: te ruiken, te horen, zien en te voelen. Tegelijkertijd tracht een antropoloog als een helikopter boven de stad te hangen om de totale structuur te zien. De ene antropoloog hangt meer in de lucht, de ander bevindt zich meer op straat.

Als Antropoloog ben je geen journalist die zijn opinie wil opleggen. Eerder tracht je een sociaal culturele groep van binnenuit te beschrijven en weer te geven. Een journalist schrijft voor zijn publiek een antropoloog schrijft over (zijn) mensen. Zo zocht de redactie van de talkshow Pauw & Witteman voor aan tafel naar een antropoloog die onderzoek had gedaan onder islamitische jongeren. Het telefonische voorgesprek leverde een positief (neutraal ) verhaal op. De antropoloog mocht weg blijven. Het argument van de redactie was: “We willen een kritisch verhaal.” Kritische verhalen kan je ook niet zo snel van een antropoloog verwachten. Wel kritisch in die zin dat je een ánder beeld laat zien.

Het imposante standbeeld van Anton de Kom in Amsterdam-Zuidoost – met alle ontstane commoties en emoties rondom – is in dit licht voor een antropoloog een interessant fenomeen. Volgens velen is hun held ‘veel te naakt’ uitgebeeld. De Kom was een Surinamer die opkwam voor het onrecht jegens de gewone man. Daardoor niet geliefd bij de Nederlandse overheerser maar op handen gedragen door het volk in Suriname. Een socialist die tegen het imperialisme streed. Uiteindelijk verbannen uit zijn geliefde moederland en omgekomen als Nederlandse verzetsstrijder in het Duitse concentratiekamp Neuengamme tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij is daarom niet alleen voor vele Surinamers een groot voorbeeld maar ook voor (communistische) Nederlanders en vele anderen. Kortom: De Kom is een held, een symbool geworden.

De commotie gaat dan ook niet over of hij een standbeeld waardig is, maar over de vormgeving ervan. Hoe de kunstenares Anton de Kom heeft uitgebeeld voldoet niet aan het symbolische beeld dat hem door een belangrijk deel van de Afro-Surinaamse gemeenschap wordt toegeschreven. Als Antropoloog wil je dan graag weten met welke symboliek zij De Kom vormgegeven hadden willen zien. Het zegt iets over de beeldvorming van hún geschiedenis; hoe ze deze willen vormgeven en hoe ze hún geschiedenis ervaren. Geschiedenis – en de tentoonstelling daarvan – is subjectief.

De vormgeving vertelt ook iets over het nu. Hoogstwaarschijnlijk zou daarom aan het standbeeld in de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog veel meer communistische elementen hebben gezeten, aangezien het communisme toentertijd nog volop leefde onder het (arbeiders)volk. Een andere vraag die voor een antropoloog in deze kwestie interessant is: waarom heeft het stadsdeel juist voor dit ontwerp gekozen? Welke processen zijn aan de keuzen van dit betreffende beeld voorafgegaan? Waarom heeft de kunstenares hem zo gesymboliseerd?

Vooral het eerste punt – de beleving van de vormgeving – is interessant. De vraag is in hoeverre het stadsdeel de Surinaamse gemeenschap als zodanig voldoende erbij betrokken heeft. Is het een te wit westers verhaal geworden in de symboliek van het standbeeld? De uiteindelijk ontstane commotie is mogelijkerwijs eerder veroorzaakt door onkunde dan door onwil. Er zijn talloze voorbeelden waaruit blijkt dat we allen de geschiedenis niet op dezelfde wijze beleven en vormgeven. Als antropoloog zou ik alle belevenissen naar voren halen en naast elkaar plaatsen – dus ook die van de politieke besluitvorming. Hierdoor krijg je verschillende gezichten, verhalen en uitgangspunten rond om de vormgeving van een stukje geschiedenis verbeeld in het standbeeld van onze held Anton de Kom.

Merijn Hattink is sociaal-cultureel antropologe