In Nederland is het vormen van een coalitie ook een zotheid. En de oranjegekte. Sinds kort krijg ik, vooral als het zonnetje veelvuldig schijnt last van zotheid. Er komt dan een kriebel naar de oppervlakte die normaal gesproken voorkomt bij hen die nestjes moeten bouwen. Voor het nageslacht.
Bij mij speelt dit niet maar ik zat met diezelfde kriebel die aanzet tot uitruimen en inruimen.
Mijn berging was aan de beurt. Een berging is een soort schuurtje waar men van alles in kan bewaren. Sommigen richten het in als een complete werkkamer. De slimmerds. Een select groepje. Apetrots forceren ze je een kijkje te nemen. Nauwelijks een voet over de drempel van hun schuurtje of het regent oh’s en ah’s. Van jouw kant. Daar doet zo een slimmerd het voor. Ik wilde geen werkkamer maar die oh’s en ah’s waren effectief.

Het begon zaterdag toen de zon zo driftig scheen dat “met je kont in de zon” voor de rest van Holland allesbehalve een idioot plan was. Behoorde ik dan tot de zotten? Dan waren er twee want Wilgo deed geestdriftig mee. Met meer dan een bezweet voorhoofd was binnen no time onze oprit gevuld met alles uit de berging. Verzameld. In de loop der jaren. Hebbedingetjes waar je geen weet meer van had. Hebbedingetjes welke zorgden voor ongekende hilariteit. Grijnzende koppen van toegesnelde buurtbewoners die van heinde en verre dit zomerse schouwspel van dichtbij wilden bekijken. Een Hollander is een nieuwsgierig aagje mét een bemoeizuchtig karakter. Over de gretige uitstraling op het gezicht bij een aanbod uit mijn bezittingen hoef ik geen woord vuil te maken.
Terwijl ik de een na de andere weggeefzak vul denk ik niet eens aan vrienden in Suriname. Geen moment peins ik erover een doos te posten met zogenaamd bruikbare spullen. Dat eeuwige gedoe via Jos Steenman of welke shipping danook hangt me soms echt de keel uit.

In mijn achterhoofd nog levendige traumas. Overgebleven uit de periode van enorme hoeveelheden pakketten op Nieuwe Haven! Wat een rompslomp. En dat wachten in díe hitte? U-ren-lang. Aaybaya. Die ervaringen in de jaren 80 kunnen mij gestolen worden. Bijna alles moest uit Holland komen. “Ma als je volgende maand een doos post kun je dan een paar van die oude Donald Duckjes erbij doen. Je weet toch. Die tweedehandjes uit de Kringloop?”

Om nieuwe Duckjes vroeg je niet! We waren tevreden. Soms een beetje te gauw. Zelfs toen in de rij, voor die voedselpakketten. Hitte of geen hitte. Suiker, gele erwten, uien, knoflook en aardappelen. Suiker bederft niet maar uit diep respect bespaar ik u de geur als de rest in het pakket pori was. Al was het een béétje pori, je nam het pakket. Met beide handen. Droevig.
“Eén klerenkast gaat ook de deur uit” riep ik toen een buurvrouw vol ontzag mijn handelingen gadesloeg, “wachten met ruimen tot een zekere leeftijd brengt het gevaar met zich mee dat ik ga hechten”.
Buurvrouw was nog lang geen zot want mijn opmerking scoorde.

Een zwijgende blik. Boordevol afgunst.
Daar deed ík het voor.

©NellieBakboord
aaybaya@gmail.com

Toch dacht ik, zo stapvoets rijdend in de zonnige ochtendspits: wie had ooit gedacht dat dit in de ether via ABC zou galmen. Het leven heeft in retro heel wat symboliek in petto. Het was goed gekozen, want dat is ook het gevoel: Suriname stáát voor een nieuw ‘historisch’ moment. Ook al is het op zich betreurenswaardig dat een onbestrafte ex-dictator het schopt tot ‘democratisch gekozen president’. Maar laten we eerlijk zijn: daar leven we toch voor; wendingen meemaken en ‘nieuwe tijdperken’ ingaan? We willen toch momenten meemaken, waarvan je beseft: ik beleef nu geschiedschrijving. Tuurlijk, als het even kan geen bloedvergietende.

Bouterse als president van Suriname, internationaal voer voor psychologen. Waarom houdt ‘het volk’ toch zo van zelfkastijding? Is het een freudiaanse drang om ‘wereldnieuws’ te zijn? Lukt dat niet positiefschiks dan maar negatiefschiks. “Van Zuid-Afrika tot Australië, van India tot aan Japan”, zoals Radio 10 het verkondigde hoe ons nietig Suriname het wereldnieuws haalde: ‘a former dictator and convicted drugstrafficker took political lead…’. Op zich kan het de wereld geen moer schelen waar Suriname ligt, maar het gegeven dat straffeloosheid politiek loont, spreekt een ieder tot de macabere verbeelding. Het voedt de dagelijkse hang naar ‘wereldnieuws’. Al komt het van een vergelegen ‘bananenrepubliekje’.

“Het historsich besef in Suriname ligt heel laag”, liet VVD’er Frans Weisglas zich ontvallen. Hij heeft gelijk, maar toch dacht ik bij mezelf: look who’s talking! Voor een land dat internationaal dweept met het Dagboek en het Achterhuis van Anne Frank en waarvan de jeugd op school ingepompt krijgt wat een voedingsbodem is voor fascisme, is de PVV van Geert Wilders wel een verdomd grote tumor dat almaar groeit. Het komt er gewoon op neer: als het volk zich almaar genegeerd en niet gehoord voelt door de gevestigde politieke elite, dan gooit het zijn kop in de wind. Als historisch besef te weinig vreten oplevert, wordt het overboord gegooid. En als je politiek met religie mengt, zoals in Suriname, dan vat zelfs de overtuiging post dat die pseudo-Messias daadwerkelijk door God gezonden is.

Na tien jaar is een machtswisseling gezond voor de democratische beleving van een land. Als democraat heb ik met afgrijzen gezien hoe het Nieuw Front zich maar niet wil neerleggen bij zijn smadelijk verlies. Het Nieuw Front heeft echt zijn kansen gehad en simpelweg niet benut. Als je je trenzen járenlang niet hebt opgeschoond en verstopt laat raken door petflessen en andere rommel, dan moet je niet vreemd opkijken dat op den duur alle troep boven komt drijven. En zo heeft Suriname ook decennia lang verzuimd zijn politieke trenzen op te schonen. Men volstond alleen maar met: ‘No waka dape’. Zo kan het gebeuren dat een onbestrafte ex-dictator als democratisch gekozen president weer boven komt drijven.

Bouterse is uit de politieke goot gekomen, maar is politiek de goot uit hem te halen? Ik mocht mijn verblijfsvergunning voor ‘onbepaalde tijd’ afhalen. Uitgerekend in de week dat Bouterse is gekozen tot nieuwe president. Ik doe er symbolisch een beetje lacherig over maar van binnen ben ik echt wel gerustgesteld. Want aan de ‘handreiking aan een ieder’ van Bouterse hecht ik vooralsnog geen waarde. Ja, zolang je met zijn wind wil meewaaien. Ik beschrijf liever de geur ervan. Ook als die aangenaam is. Bouterse’s presidentschap is vooralsnog alle reden om kritisch in de pen te klimmen. Dan is het wel zo prettig dat ik mijn verblijfsvergunning voor ‘onbepaalde tijd’ op zak heb. Ach, welke garantie biedt een autogordel, maar het rijdt wel zo prettig.

Iwan Brave

Je kunt het als positief ervaren dat de tijd zo voorbij vliegt. Eén ding staat vast: neerslachtig ben ik niet want dan gaat de tijd maar niet vooruit. Maar het feit dat ik voor mijn gevoel aan het ‘begin van het nieuwe jaar’ sta, heeft ergens wel ook iets beklemmends. Het zegt mij namelijk ook dat ik het alledaagse leven nog niet geheel onder controle heb, terwijl ondertussen de dagen voorbijvliegen.

Wat dat betreft ben ik echt blij met mijn kinderen, anders had ik helemaal geen notie van tijd gehad. Heather-Leezza speelt nu samen met haar peuterbroertje Israyell op het erf . Ze rapen gevallen olijven op en als marktlui prijzen ze hun waar aan. Toen Heather de jongste was kon ik me daarmee identificeren omdat ik ooit lang de jongste was. Nu is ze het twee jaar oudere zusje en ik kan zien hoe ik destijds in verhouding stond met mijn zus. Het is ook frappant om via mijn dochtertje te beseffen hoe mijn moeder moet zijn geweest als klein meisje. Via onze kinderen blijven we in contact met (verre) verleden, heden, en toekomst. Ik zou voor mezelf op het ogenblik geen andere houvast kunnen bedenken.

Met haar versgevlochten haar is ze me een echt Surinaamse meisje. Ze houdt ervan met haar handen in de grond te wroeten. Altijd maar bezig met plukken van bloemetjes en plantjes of met het sprokkelen van takken. Ze heeft iets met de natuur. Ze kent geen ‘viezigheid’ maar is één met de aarde. Heel af en toe moet ik wel ingrijpen want Heather-Leezza is te veel van het proeven. Er zal maar iets giftig tussen zitten. Zo was ik vroeger ook. Altijd op verkenning uit en als ik wilde weten hoe iets smaakte: hup in mijn mond.

Vorige week deed ik verslag voor de krant over een vierjarig jongetje dat thuis door een schot hagel uit het jachtgeweer om het leven was gekomen. Ik werd ontvangen door een intens verdrietige vader die zijn jachtgeweer gewoon in de slaapkamer had staan, in een hoek. Hij meende dat het afdoende was de televisietafel tegenaan te drukken. Ook de patronen achter de televisie wegzetten, achtte hij voldoende veilig. Beide werkende ouders waren niet thuis. Ze hadden een tienjarige ‘oom’ – een broertje van de moeder – op de vijfjarige en zijn driejarig zusje laten ‘passen’.

Tussen het schrijven door zie ik dat Heather-Leezza toch een olijf in haar mond wil steken. En hier in Paramaribo word je gewaarschuwd vooral geen fruit van de grond te eten, vanwege het risico die de ratten met zich meenemen. “Was het wel goed af”, zeg ik. Kan het haar maar liever veilig leren dan te verbieden. De hele week vraag ik me af wat de gedachtegang van die ouders moet zijn geweest. Drie kleine kinderen achterlaten in een huis met een jachtgeweer en patronen voor het grijpen. Hoewel ik er zelf verslag van heb gedaan, kan ik het maar niet bevatten met mijn volle verstand.

De vader die maar herhaaldelijk zei: “Was ik maar niet van huis gegaan.” En zijn schoonmoeder – dus de moeder van de tienjarige voor wiens ogen de vijfjarige zijn eigen gelaat aan flarden schoot, zei: “Liever had ik hem niet gaan laten oppassen.” Maar niemand die zei: “Dat verdomde geweer had nooit in huis moeten zijn!” Het maakt niet uit hoe groot de ouderlijke liefde is, als normen en waarden vervagen (in een armoedecultuur), dan eindigt je prille leventje nog voordat je enige notie van tijd hebt.

Iwan Brave

Tja, als dan toch twee ex-koloniale machten wederom strijden om het Afrikaanse goud, dan maar de Spanjaarden. Eerlijk gezegd hield ik heel voorzichtig rekening mee dat Nederland voetbalgeschiedenis zou gaan schrijven en dat we konden afsluiten met de ‘trauma’s’ van 1974 (Duitsland) en 1978 (Argentinië). Hoor mij: ‘we’! Volgens de Telegraaf heeft Nederland een ‘derde voetbaltrauma’ opgelopen. Dat is wel erg overtrokken. Van die twee andere finales kon je tenminste nog zeggen dat de ‘echte wereldkampioenen’ hadden verloren. De toen heersende Nederlandse gouden generatie heeft verzuimd naar status de zaak af te ronden, zoals de huidige gouden Spaanse generatie dat wel heeft gedaan. Nu zou gewoon sprake van zijn dat toevallige Hollandse lefgozers de beker voor iedereens neus wegkaapten. Zou lachen, gieren, brullen zijn geweest.

Maar nu weet ik het zeker. Nederland is niet weggelegd om ooit wereldkampioen voetbal te worden. Zie het maar als een soort nationale karma. Het was interessant om die Oranjekoorts naar ongekende hoogte te zien stijgen op zo’n afstand. Het gewone klootjesvolk zal waarlijk ziek zijn en geloven een derde trauma te hebben opgelopen. Maar Van Marwijk en zijn mannen hebben zich meer dan voortreffelijk van hun taak gekweten: zorg dat in het thuisland de Oranje-industrie op volle toeren blijft draaien waarbij het bier onophoudelijk uit de taps gutst. Bovendien heeft Nederland wel degelijk voetbalgeschiedenis geschreven: driemaal een WK-finale halen en verliezen. Wie vertelt het je na. Missie drievoudig geslaagd. Helaas wel: Robbeneiland wordt niet omgedoopt tot Van Robbeneiland.

Maar de allergrootste winnaar is het Afrikaanse continent geworden. Dit WK heeft geleerd dat we daadwerkelijk kunnen leren van elkaars culturen. In het begin werd er zo geklaagd over die vuvuzela’s. Die dingen werden vooral gezien als onderdeel van een ‘herriecultuur’. Bij westerse tv-stations klaagden ze steen en been. De antigeluiden gingen zelfs zover dat beweerd werd dat door al dat geblaas, griepvirussen vrijspel hadden. De FIFA heeft getoond hoe het hoort door geen gehoor te geven aan de grote etno-centrische roep die dingen te verbieden: het is deel van de Afrikaanse voetbalcultuur. Nou, inmiddels deel van de internationale voetbalcultuur. Het was gewoon fantastisch om te zien hoe supporters uit de hele wereld naast het spel zelf de vuvuzela’s de grootste (self)kick vonden van het toernooi.

Het heeft wel wat om voetballers anderhalf uur lang in een soort opjuttend en kolkend gezoem aan te voeren. En dan niet met westerse, vervuilende stadiontoeters – maar je eigen menselijk blaasvermogen. Eigenlijk zijn vuvuzela’s niets anders dan olijke omgekeerde joints; niet sucken maar blazen! An African blowjob. En eigenlijk wel slim: geef supporters iets waarop ze al hun energie kwijt kunnen waardoor er geen puf meer overblijft om andere supporters het leven zuur te maken. Ze zouden die dingen moeten gaan invoeren in Europa om zo de beruchte hooligans in toom te houden. Maar ja, grote kans dat al gauw de eerste vuvuzeladoden vallen omdat ze die dingen gaan volgieten met beton en uiteindelijk elkaar de hersenpan inslaan. Hooliganisme schijnt iets met rassengenetica te maken hebben; vraag het Darwin.

Tijdens de ceremoniën van de Olympische Spelen in Beijing keek ik met een beetje nijd naar het Aziatische continent. Dan bedoel ik puur technologisch, organisatorisch en cultureel inhoudelijk. Het WK-2010 heeft wat mij betreft Afrika als een volwaardige, vooruitstrevende mededinger neergezet. Prachtige stadions en schitterende opening- en afsluitingsceremonie. Heel Afrikaans eigen. Zuid-Afrika is een culturele schatkist op het gebied van zang, dans, mode en contemporaine kunst. Dat is de glimp die ik heb opgevangen. Zou niet slecht zijn als Suriname – als het gaat om aanhalen van internationale banden – het vizier ook op Zuid-Afrika zou richten: er valt wat te halen en te brengen.

Iwan Brave

Het nakomen van afspraken ligt in het hart van integer gedrag, dat geldt voor het gezin, de school, de arbeidsorganisatie, het dorp en het openbaar bestuur. Als we ons niet aan ons woord houden leven we in de leugen en ondermijnen we de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de intermenselijke relaties, het weefsel van de samenleving en het bestuur. Als we bedrog als middel om onze doelen te bereiken gerechtvaardigd achten en verwarren met slimheid, dan ruineren we het wederzijdse vertrouwen en leggen we de basis voor onbehoorlijk bestuur en het gewelddadig ontaarden van conflicten’.

De auteur van ‘De schreeuw van Bastion Veere, om de rechtsorde in Suriname’ betreurt het dat de kersverse DNA-voorzitter de ‘cultuur van woordbreuk’ bij de verkiezingen voor het voorzitterschap en ondervoorzitterschap van het parlement ‘heeft verward met het stemmen naar eer en geweten.’ ‘Van de parlementsvoorzitter mag je voorbeeldgedrag verwachten. De ethische toets van parlementair gedrag is niet of het al dan niet gunstig uitpakt voor jouw partij en politieke carrière, maar of dat gedrag in lijn is met de beginselen van behoorlijk bestuur, zoals het vertrouwensbeginsel, het motiveringsbeginsel en het fair-play-beginsel.

De cultuur van woordbreuk staat haaks op die beginselen.’ Volgens de publicist ‘reflecteert de cultuur van woordbreuk de geest van willekeur, een esprit waarvan alle despotische vormen van bestuur zijn doortrokken.’