PARAMARIBO, 3 feb – Ruben Rozendaal, medecouppleger en medeverdachte in het 8 december strafproces, voelt zich ‘misleid en misbruikt’ door voormalig coupleider en bloedbroeder Desi Bouterse. Die zou de idealen van de coup hebben verkwanseld en een hoop loze beloften hebben gedaan. De tijd is voor hem daarom ‘boomrijp’ voor de waarheid. In een groot interview met het tijdschrift Parbode geeft hij alvast een voorproef. “Ik werk aan een boek waarin alle waarheden voorkomen. Het moorden is niet begonnen in 1982, maar kort na de coup”, aldus Rozendaal.

Hij behoorde tot de ‘Groep van 16’ die op 25 februari 1980 in Suriname de ‘Sergeantencoup’ pleegde. “De groep van veertien (minus Bouterse en Horb –red.) is met aanvulling als stootgroep misbruikt: wij moesten de harde noten kraken. Ook met 8 december”, stelt Rozendaal. Hij is nu berooid en leeft van een schamele onderstanduitkering en voelt zich zwaar bedrogen en misleid. Vooral door Bouterse die als bloedbroeder en als boezemvriend een ‘hoop beloften’ niet is nagekomen.

Rozendaal ontkent niet dat hij verbitterd is. “Natuurlijk ben ik verbitterd. Er is geen sprake van een beter Suriname en ik ben misleid. Ons is voorgehouden een staatsgreep te plegen voor land en volk en een beter Suriname, maar anderen namen posten en terreinen in. Ik vocht niet om een stuk terrein, niet om een positie.”

Mede om dit alles stuurde Rozendaal zijn vorig jaar gekregen onderscheiding – ‘Drager van de Gouden Ster van de Revolutie’ – terug naar Bouterse als president. “Wat heb ik aan een onderscheiding zonder envelop. En het was geen revolutie, ik heb me nooit bewogen in een revolutie.” Rozendaal laat overigens doorschemeren dat hij niet geheel de waarheid heeft gesproken, toen hij door de krijgsraad werd gehoord of Bouterse wel of niet aanwezig was tijdens de decembermoorden in het Fort Zeelandia. “Hij heeft idioten en gekken om zich heen; dan ga ik echt niet zeggen: ‘Bouterse was erbij’.”

Lees het volledige interview met Ruben Rozendaal in Parbode.

Want, ook als het bestuur faalt, zijn er nog andere instituties. “Waar is het Openbaar Ministerie en waar is de onderzoeksjournalist?”, vroeg Gajadien in het parlement. Hij ziet het uitblijven van actie uit al deze hoeken als een ernstig gebrek. Ook als een minister bijvoorbeeld een bepaalde zaak niet zou willen onderzoeken, moet er een vervolg zijn. En dat hoeft niet per se van de politiek te komen. Toch zal de regering haar verantwoordelijkheid moeten kennen.

Corruptie bij onder meer de douane, het nationale postbedrijf en bij de aanleg van bruggen, niemand die zich er echt druk om maakt. Integendeel, het heeft er veel van weg dat er meer veiligheidskleppen worden ingebouwd. Dat moet kennelijk meer onthullingen voorkomen. “Politieke loyalisten zonder kennis van zaken worden in raden van commissarissen en directies geplaatst (bij publieke bedrijven, red.)”, aldus Gajadien. Hij denkt dat deze praktijk nog meer corruptie in de hand werkt.

[INGEZONDEN] – Het Suriname comité Geen Moordenaar Als President, GMAP, noemt in een verklaring de uitspraak van verdachte Errol Alibux in het 8 decemberstrafproces dat de getuigenis van Fred Derby gelogen is om partijpolitieke overwegingen ‘ absurd en lasterlijk’. Fred Derby heeft als ooggetuige namelijk verklaard dat hij de toenmalige PALU-voorman Errol Alibux op 8 december 1982 in het Fort Zeelandia heeft gezien.

Derby was op 8 december 1982 een van de 16 ontvoerde voorvechters van de democratie. Hij ontsnapte door een speling van het lot aan de dood en werd een belangrijke getuige in het gerechtelijk vooronderzoek naar de decembermoorden. GMAP noemt wijlen Derby ‘ een integere, vredelievende en gezaghebbende vakbondsleider en politicus, die nooit iemand om partijpolitieke overwegingen willens en wetens zou willen beschadigen door hem te associëren met een massamoord.’

Het Suriname comité noemt de poging van Alibux ‘te ontkennen dat hij op 8 december 1982 in het Fort was door de motieven van de verschillende ooggetuigen te discrediteren een volstrekt ongeloofwaardig verweer.’ ‘ Met speculaties over motieven van getuigen kan men feitelijke getuigenissen niet weerspreken.’ Volgens GMAP werd ‘Alibux de premier van de regering die ontstond op de puinhopen van de decembermoorden en daarmee de premier van de meest totalitaire regering uit de Surinaamse geschiedenis.’ Het Suriname comité wijst erop ‘ dat in de regeringsverklaring van de regering Bouterse-Alibux de algemene verkiezingen definitief werden afgeschaft’.

GMAP noemt Alibux ‘een ex-bestuurder van een verwerpelijke dictatuur, die tot nu toe een handlanger is van de architect van de decembermoorden, de huidige president van de republiek.’ ‘ Alibux probeert nu als alle verdachten door liegen aan de medeplichtigheid aan een monsterlijke politieke misdaad te ontsnappen. Zijn publiek geuite zelfmedelijden is misplaatst en slechts een aanhoudende uiting van het ontbreken van empathie voor de mensen die werkelijk tot nu toe lijden onder de decembermoorden, namelijk de nabestaanden.’ Aldus GMAP, die besluit met te stellen ‘ dat voor elk fatsoenlijk mens Derby veel geloofwaardiger was dan een Alibux, die trouwens ook voor corruptie is veroordeeld.’

PARAMARIBO, 23 jan – De teloorgang van de authentiek Surinaamse kleinhandel is geen zuiver sociaaleconomisch proces geweest. Er is eerder sprake van een bewuste aansturing, vindt socioloog Martin Schalkwijk. Een opmerkelijke vaststelling in een tijd van krioelende Chinese supers. Dat er haast om het ene woonhuis zo’n zaak staat, is te danken (of te wijten) aan de politiek. Maar waarom?

In de jaren tachtig en een goed deel van de negentiger jaren, hadden geboren Surinamers nog de meeste winkels en zaken in handen. Dit ging ook op voor branches als die voor bouwmaterialen en kleding. “Van wie waren al die winkels die door hen (de Chinezen, red.) zijn opgekocht, van de Hindostanen, toch?”, zegt Schalkwijk tegenover de Ware Tijd. Kennelijk stond die situatie bepaalde leiders niet aan. Dus werd de Chinese ‘golf’ bedacht.

En is de handel voor een groot deel uit handen gegeven. “We zien dus een verschuiving. De Chinese groep heeft nu meer economische macht”, aldus Schalkwijk. Tijdens de eerste regering van toenmalig president Ronald Venetiaan, zei parlementariër Jiwan Sital eens dat de drie coalitieleiders elk een eigen etnische groep te bedienen hadden. “Ajodhia (vicepresident, red.) is er voor de Hindostaan, Somohardjo (minister toen) voor de Javaan en Venetiaan voor de Chinees.”

Het was Sitals manier van het beschrijven van een sociaalpolitiek fenomeen. Zo hij gelijk had, is het de vraag of de belangen van elke groep dan werkelijk even goed zijn gediend. Want volgens Schalkwijk heeft tenminste één groep flink in het stof moeten bijten. Toch valt niet één soort politieke groep of partij verantwoordelijk te houden. Ook onder de huidige regering van NDP-signatuur is er niet echt een rem op de migratiestroom. Schalkwijk ziet daar een andere rode draad: China te vriend houden om economisch gewin.

PARAMARIBO, 13 jan – Auteursrechtenbureau Sasur kreeg voor elkaar wat menige politicus maar niet voor elkaar kon krijgen: eenstemmigheid. Oppositie en coalitie zijn het nog nooit zo eens geweest over een issue. Toonkunstenaars en gelijksoortige artiesten zitten op dezelfde golflengte. De roemruchte Surinaamse verdeeldheid is voor even vergeten.

Zowat de hele samenleving staat heeft ineens één gemeenschappelijke vijand. Sasur moet maar zo snel mogelijk het veld ruimen, is de algemene idee. Ineens weet iedereen hoe het wel moet. Natuurlijk zo positief als wat, vreugde alom om de ‘eensgezindheid’. Toch kwelt die vraag op de achtergrond, die ene vraag: hoe heeft een hele samenleving het zover laten komen. Je kunt uiteraard een boosdoener pinnen, een toevallige minister of zo.

Maar die functioneert toch niet in het luchtledige. Ergens moeten er toch controle- en correctiemechanismen werken? Mechanismen zoals clubs en belangengroepen, politieke partijen, ambtelijke en justitiële systemen die tijdig aangeven dat het verkeerd gaat. En met Sasur is het niet eventjes, maar jarenlang behoorlijk fout gegaan. Geen hoge pief die zich geroepen voelde een poot uit te steken. Nu kan Sasur ineens wel worden gedwongen zich koest te houden.

PARAMARIBO, 12 jan – Het blijft gonzen van geruchten over aanstaande verschuivingen in het regeerteam. Toppolitici houden dan wel de lippen stijf op elkaar, maar de tekenen zijn daar. Het meest in het oog springend is de positie van minister Simon Martosatiman(FOTO).

De man die nu nog de scepter zwaait op Ruimtelijke Ordening Grond & Bosbeheer, wordt het meest genoemd. Zijn positie is het middelpunt van de openlijke machtsstrijd binnen de KTPI. Partijvoorzitter Willy Soemita zegt zelfs met zoveel woorden dat de NDP van president Desiré Bouterse achter de dissidentie in de KTPI zit. Al die moeite zal niet voor niets zijn begonnen. In elk geval stelt het grondbeleid niet veel voor, of dat aan Martosatiman ligt of niet.

Het toebedelen van grond aan mensen in woningnood schiet maar niet op. Dat falen steekt lelijk af tegen de achtergrond van de verkiezingsbeloftes van de NDP. Een nog belangrijker aanwijzing is dat Martosatiman geen beschikkingen meer mag tekenen. Beschikkingen zijn zowat het belangrijkste product van het ministerie. Deze documenten verschaffen de wettelijke zeggenschap over een lap grond. Als het zover, kan de finale stap niet ver meer zijn.

[INGEZONDEN] – Het Suriname comité GMAP, Geen Moordenaars Als President, zegt in haar Caribbean Moral Statement dat ‘het Bouterse-voorzitterschap van de Caricom de Caribische gemeenschap forse politiek-morele schade oplevert.’ GMAP refereerde naar de ‘desastreuze pers’ die Bouterse in de regionale media met zijn voorzitterschap sinds 1 januari voor de Caricom genereerde. GMAP noemde ‘het redactionele commentaar in het regionaal gezaghebbende dagblad The Jamaica Observer vernietigend’.

Volgens het Jamaicaanse dagblad mist Bouterse ‘moreel leiderschap’ , gezien de staatsgrepen tegen democratisch gekozen regeringen en zijn strafblad in Nederland vanwege drugshandel. The Jamaica Observer concludeert dat de Caricom tekort is geschoten door zo iemand als voorzitter te accepteren. De krant wijst erop dat ‘vooral in Europa’ Bouterse slecht uitpakt voor de CARICOM ‘omdat hij in een EU land is veroordeeld.’ Volgens GMAP ‘ heeft gebrek aan moreel leiderschap voor de Common Market economische gevolgen, juist omdat in de economie vertrouwen zo een cruciale rol spelt.’ ‘Bovendien is het een gotspe dat juist nu Suriname het Caricom-land is met als aandachtspunt de jeugd zij iemand als voorzitter afvaardigt die het slechtst denkbare Surinaamse voorbeeld is voor de Caribische jongeren’.

GMAP verwijst in de Caribbean Moral Statement ook naar een artikel in de vooraanstaande Braziliaanse krant O Globo. De Brazilianen grijpen niet alleen terug op de drugsbanden van Bouterse zijn zoon Dino met de Braziliaanse drugsbaron Mendonza en de illegale wapenhandel met de Colombiaanse terreurgroep FARC, maar zeggen dat met het aantreden van Bouterse als president ook de opkomst van Suriname als ‘belangrijk witparadijs’ een feit is. GMAP vraagt zich hardop af ‘of het inhuren van Willem Vermeend en zijn BMC niet vooral gericht is op wetwijzigingen die Suriname tot een belastingparadijs moet maken om zo allerhande kapitaal te kunnen aantrekken.’ Het Suriname comité verwijst daarmee ‘ naar het feit dat toen Nederland internationaal kritiek kreeg vanwege het benadelen van andere landen door als belastingparadijs te functioneren, het Willem Vermeend was die op de NOS de pro-belastingparadijs wetgeving kwam verdedigen’.

GMAP schrijft ‘ dat immoreel leiderschap met een dubbele agenda gepaard gaat, waarbij wat werkelijk gebeurt niet is wat aan het grote publiek wordt getoond’. Het comité noemt in dit verband ‘ de kameleon tactiek in het buitenlandse beleid’. Volgens GMAP ‘zijn het theater met de ondoelmatige ambassade in Parijs en het propagandistische gebruik van het Caricom voorzitterschap schutkleuren voor de feitelijke koers naar versterking van de openlijke en verdekte samenwerking met de autoritaire regimes in Caracas en Havanna.’

Het Suriname comité noemt het in zijn Caribbean Moral Statement ‘niet toevallig of zonder symboliek dat Bouterse in zijn contacten met de Venezolaanse delegaties en zijn bezoek aan Ortega het fel rode hemd van de Chavistas draagt.’ ‘ Dat op het inauguratiefeestje van de in strijd met de grondwet gekozen ‘anti-imperialist’ Ortega in Managua de fundamentalistische nucleaire avonturier Ahmadineyad, dictator van Iran, de grote held was zegt voldoende over de gastheren en zijn kameraden’. Volgens het Iraanse Press TV heeft Bouterse in zijn gesprek met Ahmadineyad gezegd ‘ dat de huidige crisis de ineenstorting van de Amerikaanse en Europese economieën aankondigt’ en dat ‘ de betrekkingen van Suriname met progressieve landen als Iran moeten worden versterkt.’ Volgens GMAP is het ‘ een klap in het gezicht van het onderdrukte Iraanse volk om het reactionaire regime van folter, moord en onvrijheid in Teheran progressief te noemen.’ Het comité zegt ‘dat evenals met de toenmalige keuze voor Khadafi , Bouterse met Ahmedineyad weer de verkeerde bondgenoten kiest voor Suriname.’ ‘ Het anti-Amerikanisme is niet in het belang van Suriname die gebaat is bij vruiendschappelijke betrekkingen met de Verenigde Staten, zeker met het VS van Obama.’ GMAP vindt verder ‘dat Bouterse onvoldoende rekening heeft gehouden met de gevoelens van de meerderheid van Caricom landen door Ahmedineyad naar de mond te praten.’

GMAP zegt van de juistheid van de weergave van Bouterses woorden door Press TV te zijn uitgegaan omdat de propagandadienst van Bouterse op geen enkel moment de juistheid daarvan heeft betwist.

Door Iwan Brave – Een waar Surinaams tafereel was het tweede kort geding in de slepende begrafeniskwestie van de al twee maanden geleden overleden Stanley Abini. Zijn christelijke weduwe en kinderen werden bijgestaan door een Hindoestaanse juriste. Zijn tweedelijnsfamilie, die zich op tradities beroept door een juriste met Chinese achternaam. En de rechter was ook een Hindoestaan. Mooie symbolische setting. Het is namelijk geen Saramaccaans maar een nationaal conflict: tradities versus veranderingen.

Advocaat Sieglien Sewdien zette de situatie nog eens haarfijn uiteen. Het is niet zo dat iemand zomaar een stukje grond heeft opengekapt en daar even begraven wil worden. Het betreft iemand die decennia geleden samen met zijn gezin hardhandig verbannen en verstoten werd uit Nieuw Aurora vanwege zijn vasthoudendheid aan het volle-evangelische geloof. Toenmalige kapitein van Gujaba vond dat Abini evenwel deel bleef uitmaken van de Awana-lo. Daarom mocht hij kiezen uit vier plaatsen: “Waar je zal wonen, doodgaan en worden begraven.” Abini koos voor Djomongo. En niet zomaar. Die plek was volgens de Saramaccaanse traditie al verworden tot ‘sunju libhá’ – ‘verdorven plaats’ of ‘vuilnisbelt’ – omdat daar al twee lichamen van drenkelingen waren begraven.

Al in 1983 toog een delegatie van de Volle Evangelie naar toenmalige granman Jozef Aboikoni omdat men een plek wilde om volgelingen te begraven. Aboikoni verwees hen door naar hoofdkapitein Oto van Nieuw Aurora. Die besloot toen over Djomongo: “Dat is de plaats waar de christenen begraven moeten worden.” Aldus ook destijds door de granman werd bekrachtigd. Op basis hiervan maakte Abini zijn keus. Na het openkappen doopte hij Djomongo om tot ‘Nazareth’. Hier is dan ook sprake van een interreligieus conflict. De christenen bestempelen traditionele dorpen eenvoudig weg als ‘heidense dorpen’. Maar ook de traditionelen zondigen zich aan religieuze arrogantie. Uiteindelijk hebben zij christenen een ‘vuilnisbelt’ aangewezen om hun doden te begraven. En daar hebben ze zich kennelijk lelijk op verkeken, want de volle-evangelisten, die zich hadden bevrijd van ‘bijgeloof’ en ‘afgoderij’, hadden daar geen moeite mee.

Abini was eigenlijk – gezien zijn verbanning en ontberingen – een christelijke pionier. Nu beroepen zijn tweedelijnsfamilie en anderen van de Awano-lo zich op tradities en eisen verregaande inspraak bij het bepalen van zijn begrafenisplek. “Wij van het binnenland hebben tradities die eeuwenoud zijn. Je wordt begraven op de plaats waar de familie van je moeder is begraven”, zegt huidig granman Belfon Aboikoni. Met alle respect, maar met zo een rigide opstelling zouden we met zijn allen nog in het stenen tijdperk leven. Dan zou Aboikoni ook niet communiceren met een mobieltje maar met een apintiedrum. En zou hij zich peddelend begeven over de rivier en niet met een 40-pk buitenboordmotor.

Tradities worden eng als ze fundamentalisme in de hand werken. Daarom is het verwerpelijk dat Aboikoni schermt met het mogelijk uitbreken van een ‘binnenlandse oorlog’. Hij zet daarmee trouwens zijn eigen mensen weg als barbaars. Verdragen bepalen dat overheden rekening moeten houden met leefgewoonten en tradities van in stamverband levende gemeenschappen. Maar men moet de boel niet omdraaien door tradities boven universele rechten te stellen. Zoals dat van godsdienstvrijheid. De zich aan tradities vastklampende binnenlandbewoners zullen moeten accepteren dat ook hun gemeenschappen veranderen, door eigen mensen van binnenuit.

Deze slepende begrafeniskwestie doet denken aan de eerste negen zwarte leerlingen van de Little Rock High School in het Amerikaanse Arkansas, na opheffing van de rassenscheiding op openbare scholen in 1957. President Eisenhower stuurde militairen om het negental in een tweede poging te loodsen langs een woedende racistische menigte. Zo ook werden weduwe Abini en (klein)kinderen vorige week dreigend de waterweg versperd naar Nazareth. Voor het uitoefenen van hun universele recht verdient de familie politiebegeleiding. Natuurlijk kan president Bouterse, uit vrees voor ernstige verstoring van de openbare orde, als noodverordening de begrafenis daar verbieden. Eisenhower koos als ‘sterke president’ niet voor de weg van de minste weerstand. Spannend conflict.

Iwan Brave (bericht aangepast na taalkundige en naamcorrectie door Pongosaqoui)

PARAMARIBO, 1 jan – Nog terwijl het feestgewoel wegebt, zal menigeen zich bewust zijn van het gewicht van het nieuwe jaar. Licht zal het niet worden, en het is dan ook goed dat velen onder ons nuchter genoeg bleven. Suriname kan het volgens sommigen goed doen, beter zelfs. Maar het leven aan de rand is nog te zeer het enige grijpbare voor zo velen.

Ook dat is het zalige, switi Sranan. Natuurlijk, het individualisme, de neiging in onszelf terug te keren, is een trend van overal. Een ieder moet voor zichzelf kansen weten te scheppen en ‘er wat van zien te maken.’ Toch is het liberale denken een voor Suriname nog veel te hoog gegrepen filosofie van leven en handelen. Frappant genoeg, zijn het onze politici zelve, die ons dat steeds in peperen. Zolang die het niet voor het zeggen hebben, zijn wij het “arme volk.”

Dus zal er in het politieke kamp altijd wel een deel te vinden dat vasthoudt aan onze hulpeloze onbeholpenheid. Altijd. En waarom ons dát niet laten wel gevallen? Het is dan ook met de meest fantastische verwachtingen dat we 2012 binnen treden. In elk geval één opzicht dus waarin het nieuwe jaar niet verschilt van al die voorgaande jaren. Aan wie of wat zal het nu liggen 2012 wel te maken tot het jaar der jaren? Het jaar waarvan ze nog jaren later zullen zeggen: “Dat wás het verschil!”

[INGEZONDEN] – Het Suriname comité GMAP, Geen Moordenaar Als President, heeft in een brandbrief aan Caricom secretaris-generaal Irwin LaRocque gewaarschuwd dat 2012 met president Bouterse als voorzitter de Caricom een ‘Year of Shame’ tegemoet kan zien. GMAP wijst erop dat ‘ voor het eerst in de Caricom geschiedenis een veroordeelde drugscrimineel en hoofdverdachte van massamoord voorzitter van de regionale organisatie wordt’.

Zoals bekend wordt Suriname per 1 januari 2012 voor 6 maanden voorzitter van de Caricom. Eerder had de redactie van het dagblad Jamaica Gleaner opgeroepen Suriname uit de Caricom te zetten zolang in Suriname Bouterse president is. Het Guyanese dagblad Stabroek News publiceerde uitgebreid de Jamaicaanse oproep.

Inhakend op de Jamaicaanse oproep schreef GMAP de secretaris-generaal alsvolgt:
‘ De presidentsverkiezingen in Suriname zijn indirecte verkiezingen. Door manipulatie, sommigen spreken zelfs van omkoping, is op ongrondwettige wijze Bouterse in de Nationale Assemblee gekozen. Volgens de grondwet mag iemand die in strijd met de constitutie heeft gehandeld geen president worden.

De overgrote meerderheid van de Surinamers heeft in de algemene verkiezingen niet voor Bouterse gestemd. Het zou daarom volstaan bij Suriname aan te dringen de vice-president in plaats van de president het voorzitterschap van Caricom te laten bekleden. Met deze benadering wordt onderscheid gemaakt tussen de democratische natie Suriname en het foute staatshoofd. ’