In de roman van Mc Leod wordt het verhaal verteld van een Joodse plantersfamilie en hun slaven. In de voorstelling wordt gekeken naar de rol van Nederland zowel in de historische slavenhandel als in hedendaagse vormen van slavernij. Muziek, zang en dans voegen elementen toe die het verhaal bij het publiek laten aankomen zonder afbreuk te doen aan de boodschap.

Vandaag (maandag 19 december) vindt er n.a.v. deze voorstelling een debat plaats in De Balie: Slavernij: verleden, heden, toekomst met o.a. Noraly Beyer en Cynthia Mc Cleod. Tijdens het debat staat de volgende vraagstelling centraal: ‘Heeft de huidige Nederlandse samenleving nog een taak/verantwoordelijkheid voor het slavernijverleden en zo ja, welke, of is het gewoon historisch een interessant fenomeen?’ Klik hier voor meer informatie.

In de roman van McLeod wordt het verhaal verteld van een Joodse plantersfamilie en hun slaven. In de voorstelling wordt gekeken naar de rol van Nederland zowel in de historische slavenhandel als in hedendaagse vormen van slavernij. Muziek, zang en dans voegen elementen toe die het verhaal, zonder afbreuk te doen aan de boodschap, bij het publiek laten aankomen.
Harto Soemodihardjo componeert ook dit keer speciale muziek voor deze voorstelling.

Deelnemers zijn onder meer:
Vastert van Aardenne, Gerda Havertong, Izaline Calister, Giovanca, Phi Nguyen, Denise Jannah, Roger Goudsmit, Paulette Smit en Manoushka Zeegelaar Breeveld.
En: Jandino Asporaat, Job Cohen, Hein Jens, Maartje van Weegen en Joop Daalmeijer.
Teksten: Cynthia McLeod, Paulette Smit, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Pieter Hilhorst, Yoeri Albrecht .
Liedteksten: Guus Pengel.

De voorstelling “Hoe duur was de Suiker” is een samenwerking tussen Stichting Julius Leeft!, NiNsee en De Balie, mede mogelijk gemaakt door: Het Amsterdams Fonds voor de Kunst, NiNsee, Telesur, Forum, Paradiso en De Balie.

Hoe duur was de suiker?
“Van slavernij naar moderne slavernij”
18 december 2011 – De Balie Amsterdam – 14.00 en 17.00 uur

Het slavenschip Leusden was een van de laatste slavenschepen van de West-Indische Compagnie (WIC). Leo Balai van de Universiteit van Amsterdam ontdekte dat het schip speciaal als slavenschip werd gebouwd en ook alleen als zodanig dienst heeft gedaan. Hiermee toont Balai aan dat, anders dan men tot nu toe dacht, in Nederland schepen werden gebouwd die speciaal bestemd waren voor de slavenhandel. Het waren dus niet alleen normale koopvaardijschepen die werden aangepast voor het vervoer van gevangenen. Volgens Balai gaf de WIC in elk geval vanaf het tweede decennium van de achttiende eeuw specifiek opdracht voor de bouw van slavenschepen zoals de Leusden.

In zijn proefschrift beschrijft Balai de tien slaventochten van de Leusden. Tijdens deze slaventochten verscheepte het schip in totaal 6564 Afrikaanse gevangenen, waarvan 1741 de dood vonden. Meer dan een kwart van de mensen overleefde de tocht dus niet.

Leo Balai hoopt op vrijdag 21 oktober te promoveren op zijn proefschrift. Het proefschrift verschijnt later deze maand in boekvorm bij uitgeverij Walburg Pers onder de titel: Het slavenschip Leusden. Bron: Historiek.net.

De NTR-serie De Slavernij is vanaf 10 oktober 2011 ook te koop op DVD.

Op 29 september jl. werd het eerste fragment (vooraankondiging/promofilm) aan de Surinaamse Ambassadeur in Jakarta (Indonesië), Mevrouw Siti Amina Pardi, aangeboden. Zij verwacht dat de gemeenschap de film positief zal ontvangen en dat dit initiatief de band tussen de beide landen Suriname en Indonesië zal verstevigen.

(vlnr: Carlo Djaoedji, Siti Amina Pardi (Surinaamse Ambassade in Jakarta-Indonesië) en Jenny Kromodimedji)

De programmamakers hopen met deze documentaire een bescheiden bijdragen te kunnen leveren aan het vastleggen van een gemeenschappelijk Surinaams Indonesische geschiedenis. Op dit moment worden er gesprekken gevoerd welke mediahuizen het recht krijgen voor televisie-uitzending respectievelijk in Indonesië, Suriname en Nederland.

De serie De Slavernij wordt gepresenteerd door Daphne Bunskoek en stand-up comedian Roué Verveer. Bunskoek gaat op zoek naar historische feiten en het grote verhaal van de miljoenen mensen die in de loop der tijd werden gekocht en verhandeld. Ze spreekt nazaten en deskundigen en bezoekt plekken waar de sporen van het Nederlandse slavernijverleden nog volop te vinden zijn: van Middelburg tot Amsterdam, van Curaçao en Suriname tot Brazilië en de slavenkust van Afrika.

De rol van Verveer is een persoonlijke. In zijn moederland Suriname zoekt hij naar sporen van zijn familieverleden. Via archieven, vergeelde documenten, oude koffie- en suikerplantages, en zelfs DNA-onderzoek komt hij uiteindelijk oog in oog te staan met verre verwanten, diep in Afrika.

De Slavernij
Vanaf zondag 18 september, 20.10 uur op Nederland 2

Volgende week rijdt de Gouden Koets weer door Den Haag en komen duizenden dagjesmensen naar de Hofstad om een blik van de Koningin op te vangen. Prinsjesdag zal dit jaar een bijzonder karakter hebben omdat verschillende politieke partijen voorstellen hebben gedaan om de macht van het staatshoofd te beperken. Wij willen echter een kritische kanttekening plaatsen bij de Gouden Koets.

De Gouden Koets is uitgegroeid tot hét symbool van de Nederlandse monarchie. De ‘Vereeniging van het Amsterdamsche Volk’ wilde de koets in 1898 schenken aan koningin Wilhelmina bij haar inhuldiging. Wilhelmina voelde daar echter weinig voor. Historici vermoeden dat die weigerachtigheid voortkwam uit protesten in Nederland tegen de overdreven pracht en praal bij de kroning, enkele jaren eerder, van tsaar Nicolaas de Tweede.

De Gouden Koets is een typisch Nederlands product, ontworpen door de gebroeders Spijker in de Hollandse renessancestijl. Dat was de stijl van de Gouden Eeuw die het koloniale Nederland zoveel rijkdom heeft gebracht. Ook de afbeeldingen op de Gouden Koets verwijzen daarnaar. Ze zijn van de hand van Nicolaas van der Waay die in 1891 op 36-jarige leeftijd was benoemd tot hoogleraar aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten. De zijpanelen hebben als onderwerp ‘Hulde aan Nederland en Oranje’ en ‘Hulde der Koloniën’. Het zijpaneel ‘Hulde der Koloniën’ roept bij ons grote weerstand op. Op dat zijpaneel worden namelijk halfnaakte zwarte mannen en vrouwen afgebeeld die hun rijkdommen aanbieden aan het Koningshuis. In de koloniale tijd en de nadagen van de slavernij leek een dergelijke afbeelding heel gewoon. Nu herinnert het ons aan een gruwelijke periode in de Nederlandse geschiedenis.

Nederland worstelt nog steeds met het koloniale verleden. Nabestaanden van de Nederlandse massamoord in het Indonesische dorpje Rawagede vragen om genoegdoening door de Nederlandse staat maar die beroept zich op verjaring. Nazaten van tot slaven gemaakten op de Antillen en in Suriname vragen excuses van de Nederlandse overheid maar zien het enige kennisinstituut over de Nederlandse slavernij, het Ninsee, met opheffing bedreigd. Kennelijk moet de meest beschamende bladzijde van de Nederlandse geschiedenis uit het collectieve geheugen worden verdrongen.

Nederland zou een voorbeeld kunnen nemen aan Australië en Amerika. In 2008 maakte de Australische premier Kevin Rudd formeel excuses aan de inheemse Aboriginals die stelselmatig waren achtergesteld en wier kinderen werden afgenomen. Eveneens in 2008 nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een resolutie aan waarin excuses werden gemaakt aan zwarte Amerikanen voor de periode dat zij als slaven werden behandeld en de discriminatoire wetten waaronder zij tot ver in de vorige eeuw moesten leven. Nederland heeft in 2001 bij een VN-conferentie in Durban weliswaar ‘diepe spijt betuigd’ over het koloniale en slavernijverleden maar nooit excuses gemaakt. Het grote verschil tussen spijt betuigen en excuses maken is het feit dat het eerste eenzijdig is, terwijl excuses door de wederpartij aanvaard moeten worden. Nederland heeft nooit excuses gemaakt omdat dit wordt opgevat als een schuldbekentenis en daar zouden schadeclaims uit voort kunnen komen.

Wij hopen van harte dat de Nederlandse regering met de vaderlandse geschiedenis in het reine kan komen en naar Australisch en Amerikaans voorbeeld ruimhartig excuses gaat aanbieden aan de nabestaanden van de Nederlandse koloniale onderdrukking en het geweld dat daar soms uit voortkwam. Wellicht wil koningin Beatrix de regering een duwtje in die richting geven door het paneel ‘Hulde der Koloniën’ van de Gouden Koets te verwijderen en de plaats te geven waar het thuishoort: het Rijksmuseum.

Barryl Biekman, Landelijk Platform Slavernijverleden
Harry van Bommel, Tweede Kamerlid SP
Mariko Peters, Tweede Kamerlid GroenLinks
Jeffry M. Pondaag, Comité Nederlandse Ereschulden

‘De Slavernij’ op televisie
‘De Slavernij’ is een 5-delige geschiedenisserie die het meest verzwegen en omstreden hoofdstuk uit onze vaderlandse geschiedenis behandelt: het aandeel van Europeanen en ook Nederlanders in de trans-Atlantische slavernij. De serie wordt gepresenteerd door Daphne Bunskoek en Roué Verveer. Daphne Bunskoek vertelt het grote historische verhaal rond slavernij en Roué Verveer brengt de geschiedenis van slavernij heel dichtbij door een persoonlijke zoektocht naar zijn roots. De serie benadert slavernij vanuit het perspectief van gewone mensen – aan de hand van dagboeken, persoonlijke documenten en gesprekken met nazaten. ‘De Slavernij’ is vanaf 18 september elke zondag te zien op Nederland 2 om 20.10.

De Slavernij Junior
Tegelijkertijd met de serie start ‘De Slavernij Junior’, een zesdelige geschiedenisserie voor kinderen, gepresenteerd door Lisa Wade. Deze serie behandelt het verleden van slavernij, kinderarbeid in Nederland en moderne slavernij zoals die nu nog te vinden is in bijvoorbeeld Benin en Bangladesh. ‘De Slavernij Junior’ is ook vanaf 18 september te zien, elke zondag bij Z@PP op 3 om 18.15 uur.
Bij de junior serie is ook een game ontwikkeld: Lekker Goedkoop. Met dit spel wil de NTR op een laagdrempelige manier inzichtelijk maken wat het verband is tussen de arbeidsomstandigheden aan de andere kant van de wereld en de spullen die wij kopen. Deze game is vanaf 18 september te spelen op www.deslavernij.nl.

Het slaat dan ook nergens op de ‘zwarte mens’ af te schilderen als schlemiel, zielenpoot en slachtoffer van het verleden. In de jaren vijftig besloot Donner zelf te onderzoeken of alles in de slaventijd inderdaad kommer en kwel was. “Ik stuitte daarbij op de heroïsche strijd, die de marrons hadden geleverd voor hun vrijheid. De machthebbers uit die tijd waren gedwongen om vrede met hen te sluiten”, stelt Donner.

En vrede kan alleen gesloten worden met gelijkwaardigen, niet met minderwaardigen. De Marronoorlogen in de Achttiende Eeuw in Suriname verscheen voor het eerst in 1957. Het werd toen een feuilleton in het Antilliaanse dagblad Beurs- en Nieuwsberichten. “Om de Surinamers op de Antillen in staat te stellen met andere ogen naar het verleden van hun land te kijken en met meer kennis van zaken denigrerende opmerkingen daarover te pareren.”

Deze bijzondere film moest ooit Nederlandse dienstplichtigen enthousiast maken voor het vervullen van hun diensttijd in Suriname en toont de opleiding, dienst en levenswijze van de Nederlandse militair vrijwilliger in Suriname. De bijna 3 kwartier durende voorlichtingsfilm geeft een allround beeld van het leven bij de Troepenmacht in Suriname: de waterhoudende en eetbare planten, de patrouilles, de detacheringen, de korjaaltochten, het kazerneleven en het stappen in Paramaribo.

De films zijn via www.defensie.nl/nimh te bekijken. ‘Soldaat in Suriname’ is ook hieronder te zien: