Geluksplaneet

Door Iwan Brave – Laat in de ochtend opgestaan deed ik zoals gewoonlijk als eerste de televisie aan. Ik had even geen zin in het zwartgallige wereldnieuws en zapte door. Totdat ik gearresteerd werd door beelden van een in gouden nevelen gehuld tropisch regenwoud, die mij heimweevol terugvoerden naar ons eigen Surinaamse binnenland. De precieze locatie was Nieuw Guinea, eveneens nabij de evenaar. Pas aan het eind bleek ik te kijken naar de documentaire Earth van de BBC, met als centraal thema de zon als ‘bron van al het leven’ op Aarde.

We reizen mee in de eindeloze trektocht van verschillende kudden dieren, zwermen vogels en scholen vissen, zoals Olifanten, buffels, kraanvogels en dolfijnen. Van ‘pool tot pool’ – van noord naar zuid. Beginnend en eindigend met de uitstervende ijsbeer. Het gaat niet alleen om de overleving van dieren maar ook om hun zorg voor hun jong. Bijvoorbeeld de gigantische moeder-bultrugwalvis die in de equatoriale wateren heeft gebaard. Vijf maanden lang, vrijwel zonder voedsel, zoogt ze haar kalf met 600 liter melk per dag! Daarna volgt de trek van duizenden kilometers naar de voedselrijke Zuidpool. Midden in de Oceaan kruisen we een peloton speelse dolfijnen en pijlsnelle zeilvissen, met hun snelheid van 100 km/u de ‘jachtluipaarden van de zee’.

Earth is een adembenemende aaneenschakeling van natuurbeelden, die je als mens wakker schudt: dat we toch echt wel de Aarde delen met talloze andere levensvormen. En dat onze wonderbaarlijke ‘geluksplaneet’ dankzij de ‘perfecte stand’ ten op zichte van de zon als één zeer vernuft ecologisch systeem in elkaar steekt. Menige diersoort moet daarom als onderdeel en daarmee voor zijn beloning honderden tot duizenden kilometers afleggen, tevens als ingrediënt van de alomvattende voedselketen.

Earth is veelvuldig geschoten vanuit de lucht, met spaarzame camerabewegingen. Het zijn veelal de dieren die – galopperend, vliegend of zwemmend – symfonisch door het kader trekken en met hun patronenrijke omgeving je reinste abstracte kunst uitbeelden. Onherbergzame landschappen die fictiefilms qua mystiek en fantasie doen verbleken. Ware het geen natuurfilm, dan zou je denken dat de decors over the top zijn. Veertig filmploegen hebben vijf jaar lang op tweehonderd locaties wereldwijd dit machtige schouwspel vastgelegd met de ‘modernste high definition-flimtechnieken’. Haarscherp en kristalhelder. Slowmotions afgewisseld met versnelde beelden, waardoor bloei- en groeiprocessen van flora door de seizoenen zich met een kleurrijk caleidoscopisch effect voltrekken. Gedragen door neoklassieke muziek, meeslepend uitgevoerd door het Berliner Philharmoniker.

Absolute hoogtepunten zijn de uiterst traag uitgesmeerde beelden van het ‘eeuwige drama van jager en prooi’. Natuurlijke gracieusheid in optima forma. Zoals de grote witte haai die, horizontaal boven de zeespiegel uitstuwend, met zijn verwoestende kaken een olijke zeeleeuw verschalkt. Dan zie je dat zelfs de aerodynamica van een Boeing 747 niet iets van de tekentafel is. Wij mensen vinden niets uit, maar ‘ontdekken’ hooguit wat de natuur al miljoenen jaren herbergt. Je hebt eigenlijk geen andere keus dan te geloven dat er wel een ‘Schepper’ moet zijn; die onontrafelbaar met zijn Eeuwige Kracht de aardse cycli als een perpetuum mobile draaiende houdt.

Earth heeft een boodschap: ‘Als de Aarde in dit tempo blijft opwarmen, zal er in 2030 geen ijsbeer meer zijn en is de zoetwatervoorraad onzeker’. Ook Suriname kan een belangrijke bijdrage leveren. Door behoud van zijn deel van het regenwoud. Maar de uitzending van ‘Warzone Suriname’ van Llink (9 dec. jl) doet vooralsnog het tegendeel vrezen. Klokkenluider is onze eigen pikin fu gron Vinije Haabo. Buitenlandse multinationals, op jacht naar goud en hout, laten met hun bulldozers, kettingzagen en giftige chemicaliën een ‘allesvernietigend spoor’ achter. Beklemmende kale plekken in een weelderig groene pels.

Maar het is nog niet te laat. “Het is in onze handen”, luidt de slotzin in Earth. Hoopvol maar ook hoogmoedig. Want de overweldigende beelden onderstrepen juist dat wij mensen te nietig zijn om planeet Aarde ‘in onze handen’ te hebben. We kunnen hooguit onze eigen ondergang bewerkstelligen. Kerst zou geen mondiaal bacchanaal van overconsumptie moeten zijn. Dus geen bio-industriële kalkoenen en gebulldozerde dennenbomen. Maar vasten en bezinnen. Leven in harmonie met flora en fauna, uit zelfbehoud en overleving. Beste mensen, haal Earth in huis – ik heb hem al – en laat jou en je dierbaren daartoe inspireren. Moge het levenslicht u bijschijnen in deze sombere dagen van kredietcrisis en hypocrisis.

Iwan Brave